ANDREW LÂM, PACIFIC NEWS SERVICE
PHM CH´ dÎch
LI TO SON: Nhiu quan sát viên tin ch¡c r¢ng nܧc Vit ngày nay là m¶t con rÒng kinh t chÌ Çang ch© cÃt cánh, v§i chuyên gia L Quang Diu cûa Tân Gia Ba trong vai ngÜ©i phi công m§i cûa Hà N¶i. NhÜng viÍn änh này quên h£n r¢ng dân chúng Çang có nhu cÀu và ܧc mong sâu ÇÆm v m¶t cái gì hay m¶t ai khä dï có th lÃp låi ÇÜ®c khoäng trÓng tâm linh cûa Vit Nam. Cho Çn nay, nhân vÆt có nhiu Ç¥c Çim Çó nhÃt là m¶t ông sÜ l§n tu°i, tên Thích Huyn Quang, ngÜ©i Çã bÎ bÕ tù tØ tháng 12 næm ngoái mà không ÇÜ®c xét xº. Là m¶t nhà báo và tác giä, ngòi bút Andrew Lâm cûa hãng PNS thÜ©ng xuyên v thæm quê Vit cûa anh.
Dܧi c¥p m¡t cûa m¶t sÓ ngÜ©i ngoåi quÓc, hai mÜÖi næm sau khi chin tranh chÃm dÙt, Vit Nam Çã trª thành m¶t quÓc gia th tøc tinh tu, v§i m¶t m§ bích chÜÖng quäng cáo l¶n x¶n, th©i gian thay Ç°i, khách sån nhÕ tí, hãng xܪng, và các h¶p Çêm hi-tech. Biu tÜ®ng thÆt s¿ cûa th©i nay, ngÜ©i th¿c s¿ k vÎ ông HÒ Chí Minh, là kÏ thuÆt gia L Quang Diu, tác giä cûa s¿ pha tr¶n chuyên ch mm dÈo v§i kinh t thÎ trÜ©ng t¿ do, m¶t pha tr¶n Çã trª thành tôn giáo m§i cûa ñông Á.
NhÜng m¶t ngÜ©i Vit së nói v§i bån r¢ng Çây quä là m¶t cái hình änh ÇÜ®c giän dÎ hoá quá Çáng cûa m¶t xÙ Çã ba ngàn tu°i. NgÜ©i Vit bÎ gò bó quá sâu ÇÆm Çn tÆn gÓc v§i Ç©i sÓng tâm linh, quá thÃm nhuÀn nh»ng thói quen tôn giáo. H không th chÃp nhÆn và cho phép cái hào nhoáng cûa Çô thÎ th gi§i thay th t¿ do tôn giáo th¿c s¿ và nh»ng quyn công dân cûa h. Nu có ai có th thay th ÇÜ®c Bác HÒ, m¶t ngÜ©i ÇÜ®c kính trng nhÜng Çã cht tØ lâu, thì Çó chính là m¶t thÀy tu già ci mang tên Thích Huyn Quang, vÎ ThÜ®ng Ta cûa Giáo H¶i PhÆt Giáo Vit Nam ThÓng NhÃt bΠǥt ra ngoài vòng pháp luÆt, m¶t ngÜ©i Çã bÎ cÀm tù mà không ÇÜ®c xét xº tØ tháng 12 næm ngoái.
ñã tØng ÇÜ®c Ç nghÎ cho giäi Nobel Hoà Bình, ThÀy Huyn Quang là m¶t cái gai nhn Çâm th£ng vào hông cûa Hà N¶i trong khi ch Ƕ này Çang vùng vÅy vì Çã mÃt hܧng Çi chû nghïa sau khi c¶ng sän cáo chung tåi Nga Sô. Trong khi các Çäng viên chính trÎ b¶ có vÈ s¤n sàng bÕ rÖi thÙc c¶ng sän Ç ôm chÀm lÃy kinh t thÎ trÜ©ng t¿ do, hàng triu ngÜ©i Vit, Ç¥c bit là gi§i trÈ, Çang ùa nhau Çn các nhà th©, Çn miu và chùa chin Ç tìm kim låi ÇÜ®c nguÒn gÓc tinh thÀn hÀu lÃp ÇÀy låi cái khoäng trÓng thÙc cûa h. Chính cái nn täng dân chúng này, và khä næng dùng tôn giáo nhÜ m¶t vÛ khí quÓc gia Ç múa dáo, cÛng nhÜ ông HÒ Chí Minh Çã tØng sº døng lòng ái quÓc nhÜ m¶t khí gi§i tín ngÜ«ng, Çã tåo sÙc månh và tim næng tranh ÇÃu cho ThÜ®ng Ta Huyn Quang, và cho PhÆt Giáo cùng Thiên Chúa Giáo tåi Vit Nam, nói chung.
CÛng vì l do Çó mà Hà N¶i, trong khi mª cºa cho ÇÀu tÜ ngoåi quÓc Ç° vào và n§i lÕng sÙc km ch Çè lên xã h¶i nói chung, m¶t cách ngÜ®c Ç©i låi tip tøc Çàn áp các lãnh tø tôn giáo. Hà N¶i thØa bit r¢ng mÓi liên h náo Ƕng thæng trÀm gi»a các nhà lãnh Çåo tôn giáo và nhà nܧc Çã có tØ mÃy th k nay. LÎch sº Çã bao nhiêu lÀn chÙng minh và cänh cáo r¢ng nu Çàn áp m¶t nhà sÜ, triu Çåi së lung lay Çn ch søp Ç°. Quä thÆt, chính m¶t nhà sÜ cùng phái v§i ThÀy Huyn Quang, v§i hành Ƕng t¿ thiêu næm 2026 vang d¶i cä th gi§i, cuÓi cùng Çã Çem låi s¿ søp Ç° cûa chính phû Dim.
ThÆt không phäi là loån trí, hành Ƕng thách thÙc cä gan này là Çim dÎ bit quan trng gi»a ngÜ©i Vit và ngÜ©i láng ging Trung Hoa ª phía B¡c. Trong khi nh»ng ngÜ©i chÓng ÇÓi tåi Trung QuÓc không e ngåi án tù ho¥c t¶i tº hình khi h Çòi hÕi m¶t s¿ thay Ç°i chính trÎ theo kiu dân chû Tây phÜÖng, các tu sï PhÆt Giáo Vit dùng phÜÖng pháp t¿ thiêu. ñim t¿a tinh thÀn và tham chiu cûa h n¢m trong trit l PhÆt Giáo n ñ¶ thay vì PhÆt-Kh°ng cûa Trung Hoa ª phÜÖng B¡c. HÒi cuÓi næm ngoái, khi nhân viên nhà nܧc tin vào Ç b¡t ThÜ®ng Ta Thích Huyn Quang, cä tá thÀy tu và tín ÇÒ Çã s¤n sàng t¿ thiêu Ç phän kháng vic Çàn áp t¿ do tín ngÜ«ng. ñiu Hà N¶i không th t¿ cho phép ÇÜ®c là có ÇÀy dÅy nh»ng hình änh nhà sÜ Çang bÓc lºa cao vút ch§p nháy trên màn änh truyn hình và ÇÜ®c loan truyn qua kh¡p truyn thông th gi§i. Trong khi Çó, chÜa m¶t nhà lãnh tø Ƕc Çáo thu hút nào Çã xuÃt hin ra tØ Çäng C¶ng sän, nay Çã bÎ quá ng© v¿c.
Tuy vÆy, b¶ chính trÎ v§i 13 thành viên låi Çang tip tøc tranh chÃp n¶i b¶, v§i m¶t sÓ hình nhÜ Çang thúc ÇÄy cho m¶t th ch Ça Çäng. ñ chÓng låi nܧc c© Çó, Thû tܧng Võ Væn Kit và Chû tÎch Lê ñÙc Anh, trܧc kia ít ra m¥t, nay Çã lên màn änh truyn hình thÜ©ng xuyên hÖn. BÎ dân chúng xem nhÜ m¶t bn lÜu manh thÓi nát, các tay Mác-xít Lê-ni-nít này tìm mi dÎp có th có ÇÜ®c Ç th¡p hÜÖng nhang và ra vÈ cÀu nguyn trong các chùa. DÀu sao Çi n»a, quä thÆt khá nhÙc ÇÀu khi cai trÎ m¶t quÓc gia v§i m¶t quá khÙ ÇÅm máu và m¶t hin tåi quá bÃp bênh nhÜ vÆy. Nu Hà N¶i Çè n¥ng xit ch¥t thêm xã h¶i cûa h, ¡t së có m¶t cu¶c n°i dÆy. NhÜng nu nhà nܧc låi cho phép m¶t lãnh tø xuÃt hin tØ nhóm tôn giáo _ ho¥c giä nhÜ tØ nh»ng PhÆt tº Çang ÇÃu tranh cho nhân quyn nhÜ bác sï NguyÍn ñan Qu hin Çang bÎ cÀm tù ho¥c nhà thÖ NguyÍn Chí Thin, Çang ª tù tåi gia _ Çiu này còn có th nguy him hÖn cho ch Ƕ, không khác gì t¿ sát chính trÎ.
Vào tu°i 77, ThÜ®ng Ta Thích Huyn Quang không còn nhiu th©i gi© n»a. NhÜng theo quan nim nhà PhÆt, cái cht cûa ông cÛng có th së là m¶t chÃt xúc tác. Hai næm trܧc ª Hu, khoäng 40 ngàn ngÜ©i Çã kéo nhau xuÓng ÇÜ©ng trong m¶t cu¶c biu tình l§n nhÃt k tØ khi chin tranh Vit Nam kt thúc, Ç phän kháng vic b¡t b§ ThÜ®ng Ta Thích Trí T¿u, trø trì chùa Thiên Mø. ThÀy Trí T¿u bÎ bu¶c t¶i Çã không lên ting tÓ cáo hành Ƕng t¿ thiêu cûa m¶t tín ÇÒ phän ÇÓi Çàn áp tín ngÜ«ng.
ñiu mà ThÜ®ng Ta Huyn Quang và B¡c B¶ Phû Çu bit rõ là kiu mÅu không Ç° máu cûa Singapore së không bao gi© thoä mãn ÇÜ®c linh hÒn Vit. ñn m¶t lúc nào Çó, së không th tránh ÇÜ®c m¶t s¿ thay Ç°i chính trÎ thÆt s¿. Và khi vic này xäy Çn, ª trên càng chÓng c¿ bao nhiêu thì ª dܧi ngn lºa låi càng bùng cháy månh hÖn bÃy nhiêu!
Go back to VIET Magazine 407 Home Page