NGUYN NINH HO
Sài Gòn Vïnh Bit là m¶t trong nh»ng bài hát ÇÜ®c xem là n°i ting nhÃt trong giòng nhåc häi ngoåi trong suÓt 20 næm qua. Bài hát Ãy Çã ÇÜ®c Khánh Ly ÇÀu tiên thu thanh vào ÇÀu næm 1976 trong bæng nhåc ÇÀu tiên cûa Khánh Ly ª häi ngoåi, mang tên "Khi Tôi V".
Sau khi Khánh Ly phát hành bæng nhåc này, vào dÎp 30-4-1976 - k nim m¶t næm lÜu vong - anh Lê Væn cûa Çài VOA Çã bay tØ Hoa ThÎnh ñÓn Çn Los Angeles phÕng vÃn Nam L¶c cÛng nhÜ Khánh Ly, và phát thanh bài hát này v VN. Sau Çó, vào næm 1977, Çài BBC tØ London (Anh quÓc) sang th¿c hin m¶t cu¶c phÕng vÃn khác, và låi phát thanh v VN. Cä hai Çài quÓc t tip tøc truyn Çi bài hát này v VN, nên bài hát s§m lan truyn månh më sang nhiu quÓc gia và nhÃt là VN vào nh»ng næm 1976, 1977, 1978... Bài hát Ãy Çã ÇÜ®c nhiu ca sï, ít nhÃt là 30 ngÜ©i, tØ Khánh Ly, L Thu, Sï Phú, Thanh Thúy, Joe Marcel, Ngc Minh cho Çn nh»ng ca sï trÈ m§i xuÃt hin gÀn Çây nhÜ Ngc Lan, Kiu Nga, TuÃn VÛ, TuÃn Anh... thu vào bæng cûa h. M§i Çây, m¶t n» væn sï MÏ tên là N. Vida Çã xin phép anh Nam L¶c trích Çæng låi bài này trong cuÓn tiu thuyt cûa bà ta, có tên "Good Bye Sài Gòn". CuÓn tiu thuyt này Çang ÇÜ®c bán ª nhiu nÖi. Hin th©i ª bên Pháp, m¶t cuÓn phim th¿c hin vào tháng 4-2026, Çåo diÍn Çã dùng nhåc phÄm này làm ca khúc chính cûa phim. Th nhÜng, k nim sâu ÇÆm nhÃt mà anh Nam L¶c có ÇÜ®c qua nhåc phÄm này là nh»ng lá thÜ nhÆn ÇÜ®c tØ nh»ng ngÜ©i vÜ®t bin Çn các tråi t nån gºi cho anh Ç hÕi thæm v anh và nhåc phÄm này. Qua thÜ, h k: "Bài hát cûa anh Çã Ç låi trong chúng tôi nim tin và khuyn khích chúng tôi ra Çi. Chúng tôi tin r¢ng chúng tôi không bÕ quê hÜÖng Ç ra Çi. Chúng tôi không bÕ quê hÜÖng cûa chúng tôi, chúng tôi tin l©i hÙa và chúng tôi hy vng gi» ÇÜ®c l©i hÙa nhÜ anh Çã vit". M¶t k nim khác mà anh Nam L¶c nh§ mãi là phía c¶ng sän Çã phän Ùng rÃt khó chÎu v bài hát này. Vào khoäng ÇÀu thÆp niên 2026, sau khi bài hát này tràn v VN quá månh, nhà væn VÛ Hånh trên tuÀn báo ñÓi Thoåi ª VN, Çã vit bài Çä kích bài hát này rÃt là månh, và Ç° t¶i lên ÇÀu nhåc sï Phåm Duy. VÛ Hånh Ç¥t vÃn Ç: Ai là ngÜ©i làm mÃt Sài Gòn, tåi sao Phåm Duy vit nhÜ th? H cho r¢ng nhåc sï Phåm Duy là tác giä bài hát này, chÙ không bit là nhåc sï Nam L¶c. L do h hiu nhÀm là khi Phåm Duy lên Çài VOA hát bài hát này, ông Çã bÎ xúc Ƕng và xÌu ngay trong cÖn xúc Ƕng Ãy. Giai thoåi Çó, v§i Nam L¶c, thÆt là sung sܧng và hãnh din bªi h tܪng lÀm Nam L¶c là Phåm Duy. S¿ lÀm tܪng này Çã chÙng tÕ r¢ng bài hát có Ƕ ÇÙng và Nam L¶c "Çû tÜ cách " Ç cho Ç©i lÅn l¶n v§i Phåm Duy. Anh hay Çùa v§i các con cûa anh r¢ng Picasso có lÀn vë tranh bên cånh các con (cÛng Çang vë tranh) và ông ta bäo các con r¢ng: "tøi mày vë, chúng mày Ç tranh riêng ra, chÙ Ç chung ai bit tranh nào là cûa tao." M¶t k nim khác làm cho anh Nam L¶c xúc Ƕng nhÃt là m§i Çây trong m¶t bu°i ra m¡t các nhà væn m§i Çn Hoa Kÿ tåi Trung Tâm Væn Bút ª Orange County, nhà væn Duy Lam cûa nhóm T¿ L¿c Væn ñoàn có k låi r¢ng lúc ª trong tù m¶t ngÜ©i bån cûa ông Çã cÓ g¡ng tÓi tÓi n¢m ghi chép låi bài hát Sài Gòn Vïnh Bit Ç các bån bè trong tù cùng hát. Sau Çó, ông bÎ b¡t Çn ba lÀn và Çn lÀn thÙ ba thì ông bÎ Çánh ÇÆp n¥ng n, bÎ bit giam và Çã qua Ç©i trong tù bên cånh các trang giÃy mà ông ta còn chép dang dª bài Sài Gòn Vïnh Bit. Anh Nam L¶c khi nghe câu chuyn Çó Çã ngÒi khóc rÜng rÙc trong h¶i trÜ©ng hôm Ãy, dù r¢ng nhà væn Duy Lam Çâu bit nhåc sï sáng tác bài Ãy, anh Nam L¶c, Çang ngÒi phía dܧi.
Vit Magazine: ThÜa nhåc sï Nam L¶c, Sài Gòn Vïnh Bit ÇÜ®c xem là m¶t trong sÓ vài ca khúc bÃt hû trong hai mÜÖi næm qua. SÙc sÓng cûa nó lan tràn kh¡p mi nÖi, tØ Los Angeles, Washington DC, London, Paris, Sydney, Montréal... tráng l, cho t§i nh»ng ngôi nhà trong hÈm nhÕ chÆt ch¶i ª Sài Gòn, và cä Çn nh»ng phòng bit giam cÃm cÓ trong các tråi cäi tåo... Nhân dÎp này, anh có th cho Ƕc giä Vit Magazine bit anh Çã vit ca khúc bÃt tº này trong hoàn cänh nào không?
Nhåc sï Nam L¶c: Trong tâm trång sáng tác, bài Sài Gòn Vïnh Bit mang tâm trång cûa tôi và nhiu ngÜ©i cùng th h, th h trÓn chåy khÕi quê hÜÖng vào næm 2026. Lúc Çó, tôi Çang sÓng trong cänh êm Ãm cûa gia Çình, ª m¶t nÖi chÓn mà mình ÇÜ®c sinh ra, l§n lên và trܪng thành, bng dÜng bÎ ÇÄy ra khÕi chÓn yêu dÃu mà mình Çã có. Lòng tôi lúc Çó có lúc không muÓn Çi, bªi bao ngÜ©i thân cûa mình còn ª låi, nhuÜng Çôi chân cÙ bܧc Çi theo Çoàn ngÜ©i tìm cách chåy ra khÕi Vit Nam. TÜ tܪng lúc Çó thÆt là không dÙt khoát, không có ÇÎnh hܧng gì cä. Nói m¶t cách khác, lúc Çó chúng ta Çang sÓng trong m¶t tâm trång vô vàn hoang mang, mâu thuÅn, và không bit vic mình bÕ chåy, bÕ låi ngÜ©i thân... có Çúng không. Th rÒi, sau Çó tôi cÛng Çn ÇÜ®c tråi t nån Pendleton cùng hàng chøc ngàn ngÜ©i khác. Trong th©i gian sÓng ª tråi t nån này, tÓi thiu mình cÛng sÓng v§i hàng chøc ngàn ngÜ©i ÇÒng hÜÖng, cùng chia sÈ m¶t cänh ng¶, cùng an ûi lÅn nhau, cho nên cÛng nguôi ngoai phÀn nào ni nh§ thÜÖng v nÖi chÓn mình Çã l§n lên và v nh»ng ngÜ©i còn ª låi. NhÜng Çn khi tråi Çóng cºa vào cuÓi tháng 10-75, nh»ng cæn liu väi ÇÜ®c gÆp låi và kéo Çi, và tôi là kÈ cuÓi cùng r©i tråi Pendleton. Tôi ª låi tråi Çêm hôm Çó, nhìn thÃy h d« tråi, nhìn quÄn quanh không có ngÜ©i thân, chÌ m¶t mình lang thang tìm vic làm, tìm m¶t nÖi trú thân... Trong hoàn cänh Çó, tôi bÎ m¶t cú sÓc tâm l thÆt månh. Thì ra, bây gi© mình m§i có cái cäm giác mÃt thÆt s¿, bªi trܧc Çó ª trong tråi còn m¶t sÓ bån bè, ÇÒng hÜÖng, bây gi© ra ngoài phÓ chÌ còn låi m¶t mình. Tôi bng nghï: Cht rÒi! mình mÃt ht rÒi. Và bài Sài Gòn Vïnh Bit ÇÜ®c vit trong cÖn sÓt tâm l Çó. Tôi nh§ vào khoäng tuÀn lÍ ÇÀu cûa tháng 11-75. Tôi thÆt s¿ chép bài này ra tØ trong ÇÀu hÖn là vit. ñây là sáng tác ÇÀu tiên cûa tôi tåi häi ngoåi, trong m¶t Ç tài hoàn toàn m§i. Trܧc Çó, tôi chÌ vit nhåc v tình yêu và Ç©i sÓng không thôi, nh»ng bài nhåc trong tinh thÀn nhåc trÈ, t¿ nhiên bÎ ÇÄy vào m¶t ch, m¶t tâm trång sáng tác cûa m¶t ngÜ©i t nån. Th nhÜng, tôi mÃt chÌ 30 phút Ç vit bài này. Vì th, cho nên tôi thÜ©ng gi là chép tØ trong ÇÀu ra, chÙ không phäi vit ra. Bài hát Sài Gòn Vïnh Bit còn là m¶t s¿ thay Ç°i d» d¶i trong tôi, tØ nhåc trÈ, tØ m¶t tâm hÒn trÈ, yêu Ç©i, yêu ngÜ©i, yêu cu¶c sÓng sang vit m¶t Ç tài v thÃt vng. S¿ chuyn Ç°i thÜ©ng khó khæn l¡m, nhÜng v§i tôi, bài hát Sài Gòn Vïnh Bit chÌ mÃt có 30 phút. ñiu này cÛng không có gì lå cä, bªi nó phän änh nim u uÄn trong tâm hÒn mình, cÛng nhÜ ni ray rÙc tim Än trong lòng suÓt mÃy tháng trܧc Çó trong tråi t nån.
Vit Magazine: ThÜa anh, anh có dÎp trª låi Sài Gòn vào tháng 10 næm 2026 trong công tác di trú và t nån v§i phái Çoàn Hoa Kÿ. Anh thÃy Sài Gòn trܧc 75 và Sài Gòn 91 nhÜ th nào?
Nhåc sï Nam L¶c: Trong chuyn công tác Çó, tôi là ngÜ©i VN duy nhÃt trong phái Çoàn Ãy v Sài Gòn Ç giäi quyt các vÃn Ç liên quan Çn trÈ em MÏ Lai, HO... Tôi Çã g¥p låi Sài Gòn sau hÖn 16 næm xa cách. Trܧc Çây, trong bài hát Sài Gòn Vïnh Bit tôi có hÙa: "Sài Gòn Öi, tôi xin hÙa r¢ng tôi trª v." Khi máy bay hå cánh xuÓng phi trÜ©ng Tân SÖn NhÃt, tôi vÅn hát bài Ãy. NhÜng Çiu tr§ trêu là trong nh»ng ngày sÓng ª Çó, tôi thÆt s¿ cäm thÃy r¢ng tôi Çã th¿c s¿ mÃt Sài Gòn. ñn lúc Çó, tôi m§i thÓt lên câu: "Sài Gòn Öi, Vïnh Bit!" Vì sao? Sài Gòn ngày xÜa v§i tôi lúc Çó chÌ còn trong tܪng tÜ®ng. Næm 2026, nh»ng ngÜ©i c¶ng sän Çã cÓ d¿ng låi, cÓ g®i låi m¶t Sài Gòn ngày xÜa nhÜ cho n» sinh Çi hc m¥c áo dài tr¡ng, cho d¿ng låi tên m¶t sÓ con ÇÜ©ng thân quen ngày trܧc, cho sº døng låi nh»ng bäng hiu ngày xÜa nhÜ Grival, QueenBee, Bodard...NhÜng mà tÃt cä v§i tôi dÜ©ng nhÜ chÌ là giä tåo, gÜ®ng gåo ÇÜ®c s¡p Ç¥t m¶t cách vøng v. Nên lúc Ãy, tôi nghï r¢ng tôi Çã trª låi Sài Gòn và cùng lúc Çó, tôi Çã vïnh bit Sài Gòn. Sài Gòn vÅn còn Çó, nhÜng hình änh và tâm trång Sài Gòn cûa tôi không còn n»a....
Kÿ t§i: Nhåc sï Nam L¶c tâm s¿ v hai bài nhåc n°i ting khác: NgÜ©i Di Tän BuÒn và Xin ñ©i M¶t Nø CÜ©i.
Go back to VIET Magazine 407 Home Page