VIET Magazine 421: Choosing a Career

NgÜ«ng Cºa Vào ñ©i:
CHN NGH“ C¬NG NÊN "BIT MµNH BIT TA"

NGUY•N DÐ÷NG th¿c hiŒn


M¶t ngÜ©i bån ch†n h†c nghŠ k‰ toán. H†c xong, tìm viŒc làm ÇÜ®c ba tháng, rÒi cÛng bÕ viŒc. Anh tìm m¶t công viŒc k‰ toán tåi m¶t công ty khác nhÜng cÛng chÌ "th†" thêm hai tháng n»a rÒi låi xin nghÌ viŒc. Lš do? Anh cho r¢ng anh không h®p v§i viŒc ngÒi m¶t ch‡ trong suÓt tám gi© m‡i ngày. Anh t¿ nhÆn r¢ng chính anh Çã ch†n lÀm nghŠ.

M¶t ngÜ©i bån khác tâm s¿ r¢ng anh Çã mÃy lÀn vào Çåi h†c, nhÜng chÜa bao gi© anh ch†n Çúng ngành mà anh thích.

ViŒc ch†n nghŠ có khi còn quan tr†ng không kém viŒc ch†n v® hay ch†n chÒng bªi chúng ta "së sÓng, së æn và së thª" v§i nghŠ nghiŒp gÀn h‰t cu¶c Ç©i cûa mình. Hãy tܪng tÜ®ng xem, chúng ta së sÓng v§i nghŠ nghiŒp ít nhÃt tám gi© m‡i ngày, m‡i tuÀn næm ngày tØ lúc còn là m¶t gã "ÇÀu xanh" cho ljn khi "phau phau tóc tr¡ng". NhiŠu khi chúng ta sÓng v§i "nghŠ" nhiŠu hÖn sÓng v§i "tình", th‰ nhÜng nhiŠu khi vì ÇiŠu kiŒn này hay hoàn cänh khác, chúng ta Çã không ch†n ÇÜ®c ngành nghŠ mà chúng ta thích, do vÆy viŒc làm chÜa phäi là ÇiŠu mà ta hài lòng.

Ch†n nghŠ xem ra vÅn là m¶t trong nh»ng NJ tài khá quan tr†ng và thú vÎ trong Ç©i sÓng m‡i con ngÜ©i. Trong sÓ này, trong lúc ViŒt Magazine NJ cÆp ljn vÃn NJ nghŠ nghiŒp cuÓi th‰ k› 20 và ÇÀu th‰ k› 21, chúng tôi có dÎp trao ǰi v§i Bác sï Nha Khoa Bùi Duy ThiŒn vŠ vÃn NJ ch†n nghŠ mà m¶t phÀn cûa cu¶c trao ǰi Çó ÇÜ®c trích Çæng dܧi Çây. Tuy trao ǰi v§i tÜ cách cá nhân, nhÜng tòa soån thi‰t tܪng cÛng nên trân tr†ng gi§i thiŒu ljn quš Ƕc giä Bác Sï Bùi Duy ThiŒn là Chû TÎch H¶i Nha Sï miŠn B¡c California, là Giáo sÜ Ñy nhiŒm vŠ ngành NiŠng ræng, ñåi h†c Nha Khoa California tåi San Francisco và cÛng Çang hành nghŠ này tåi San Jose trong gÀn sáu næm qua.

- ViŒt Magazine: Theo š ki‰n riêng cûa anh, viŒc ch†n nghŠ có tÀm quan tr†ng nhÜ th‰ nào trong cu¶c Ç©i và làm cách nào Nj ch†n Çúng nghŠ?

- Bác Sï Bùi Duy ThiŒn (BDT): Theo thi‹n š, viŒc ch†n ngành rÃt là quan tr†ng trong cu¶c Ç©i cûa tØng ngÜ©i bªi vì sau khi ch†n ngành, mình së khó thay ǰi và có th‹ phäi làm công viŒc Çó trong m¶t th©i gian dài, có khi ljn ba bÓn chøc næm. Chính vì vÆy, phäi ch†n ngành ra làm sao mà mình có th‹ làm viŒc trong ngành Çó m¶t cách thích thú, mà mình có th‹ làm lâu dài Nj ki‰m sÓng cho gia Çình và cÛng có th‹ gi» viŒc làm trong ngành Çó trong vài ba chøc næm bªi vì khi mình Çi h†c, cÛng tÓn nhiŠu th©i gi© Nj h†c xong. Do vÆy, n‰u mình ch†n sai hay lÀm, th©i gian mình h†c ngành Çó phÀn nào bÎ phí Çi, và có khi bÎ mÃt Çi m¶t cách Çáng ti‰c. Và n‰u ǰi ngành h†c thì tÓn th©i gi©. Qua nh»ng suy nghï Çó, viŒc ch†n ngành h†c là rÃt quan tr†ng.

Dï nhiên không ai có th‹ nói là mình có cách ch†n Çúng 100%, Çúng tuyŒt ÇÓi. VÃn NJ là làm sao ch†n m¶t ngành phù h®p v§i mình nhÃt, và nhiŠu khi mình cÛng phäi ÇiŠu chÌnh, thay ǰi m¶t chút trong ngành Çó cho phù h®p mà có khi chÌ là s¿ thay ǰi tØ chuyên môn này (sub specialty) sang chuyên môn n† mà thôi. Ví dø nhÜ tôi có m¶t ngÜ©i h†c trò là m¶t Bác sï Nha Khoa Çang h†c chuyên môn vŠ ngành niŠng ræng tåi UCSF, nhÜng ngÜ©i này không thích ti‰p xúc v§i bŒnh nhân. Cho nên sau khi h†c xong anh ta së làm nghiên cÙu và Çi dåy. Không phäi mình cÙ nh¡m m¶t cách chính xác 100% vào ngành mà mình së theo Çu°i suÓt Ç©i mà trong nhiŠu trÜ©ng h®p, sau khi mình vô ngành Çó rÒi, mình còn có nhiŠu dÎp Nj t¿ ÇiŠu chÌnh cho phù h®p v§i næng khi‰u hay sª thích riêng.

VÃn NJ thÙ nhì mà anh nêu trong câu hÕi trên là ch†n ngành nhÜ th‰ nào. Ngày xÜa ông bà mình có câu: "Bi‰t ngÜ©i bi‰t ta, træm trÆn træm th¡ng." Phäi bi‰t mình trܧc. Ví dø nhÜ tØ lúc b¡t ÇÀu trung h†c, mình phäi tìm hi‹u xem Nj bi‰t mình thích cái gì? Mình thích chåy lông bông ngoài ÇÜ©ng, thích giao t‰, có nhiŠu bån bè hay chÌ thích ngÒi m¶t ch‡ trܧc máy ÇiŒn toán cä ngày? Mình thích nói chuyŒn v§i ngÜ©i khác không? N‰u có là v§i nh»ng cá nhân riêng rÈ, m¶t nhóm nhÕ hay thích nói nhiŠu ngÜ©i khác nhau? Nh»ng ngÜ©i khác là m¶t nhóm nhÕ mà mình g¥p và làm viŒc hàng ngày hay là m‡i ngày mình thích g¥p m¶t sÓ ngÜ©i m§i. N‰u mình chÌ thích g¥p m¶t nhóm ngÜ©i và ngày nào cÛng g¥p nh»ng ngÜ©i Çó thôi Nj bàn luÆn viŒc mình làm thì nên làm m¶t công viŒc nào Çó có ba hay bÓn ngÜ©i làm chung. N‰u mình muÓn g¥p và làm viŒc v§i ngÜ©i khác mà nh»ng ngÜ©i này NJu khác nhau m‡i ngày, mình có th‹ ch†n làm nghŠ buôn bán, nghŠ ti‰p thÎ, hay làm y, nha, dÜ®c sï... Ngay cä làm nghŠ kÏ sÜ mà muÓn g¥p ngÜ©i khác, không thích ngÒi gi»a bÓn bÙc tÜ©ng cÛng ÇÜ®c nhÜ thÜ©ng. Ví dø nhÜ Çi huÃn luyŒn ngÜ©i khác hay bÒi dÜ«ng chuyên môn cho kÏ thuÆt viên ª hãng này hãng kia. ñôi khi, chúng ta thích m¶t nghŠ có cä hai Ç¥c Çi‹m trên. Ví dø nhÜ có m¶t sÓ ngày ngÒi trong væn phòng và m¶t sÓ ngày Çi ra ngoài. DÀu gì Çi n»a, viŒc bi‰t mình vÅn là quan tr†ng nhÃt. Chúng ta Çi h†c tØ ti‹u h†c ljn trung h†c, chúng ta cÛng Çã h†c vŠ Toán, vŠ Hóa, vŠ Sinh vÆt hay vŠ Sº... Chúng ta bi‰t chúng ta thích môn nào. ThÜ©ng thÜ©ng, n‰u chúng ta thích thú viŒc gì chúng ta làm giÕi viŒc Çó, và thÜ©ng thÜ©ng môn nào mà mình giÕi thì mình thích, mà n‰u mình thích môn Çó thì mình dÍ thành công hÖn. Do vÆy, khi lúc mình Çi h†c mình thÃy ngành nào mình giÕi, mình thích thú thì mình nên b¡t ÇÀu chú tr†ng vào ngành Çó.

Tóm låi, nãy gi© chúng ta nói ljn m¶t sÓ vÃn NJ vŠ cái mà mình thích và vŠ cái mà mình có khä næng. Hay nói m¶t cách khác hÖn, mình cäm thÃy thích, Çam mê và giÕi ª ngành gì? Nh»ng ÇiŠu này cho ta thÃy cái v‰ "bi‰t mình". Còn "bi‰t ngÜ©i" là vÃn NJ cho ta thÃy thÎ trÜ©ng công viŒc Ãy ra sao? Ví dø nhÜ mình thích vÆt lš nhÜng n‰u mình thÃy r¢ng bây gi© nhu cÀu công viŒc liên quan ljn ngành này thÃp quá và cho dù mình có b¢ng cº nhân hay cao h†c vÆt lš Çi n»a, chúng ta vÅn khó tìm ÇÜ®c viŒc làm. Do vÆy, chúng ta dÀu thích ngành vÆt lš, có khi cÛng không dám ch†n ngành này vì khó ki‰m ÇÜ®c viŒc và khó sÓng. ñiŠu Çó cÛng m§i là m¶t phÀn cûa vÃn NJ. Ÿ m¶t m¥t khác, trên Ç©i có nh»ng ngành mà chúng ta thÃy thÎ trÜ©ng công viŒc rÃt l§n nhÜng chúng ta không thích và không giÕi nên cÛng khó có th‹ nào thành công ÇÜ®c.

NhiŠu khi không cÀn thi‰t phäi Çu°i theo ngành Çang thÎnh hành nhÃt mà theo Çu°i ngành mà khi ra trÜ©ng, ngành Çó së có viŒc làm. CÛng giÓng nhÜ bÕ tiŠn vào thÎ trÜ©ng chÙng khoáng hay Çi cá ng¿a; n‰u mình bÕ tiŠn vào nh»ng hãng l§n Çang có giá cao (nhÜ Intel hay Microsoft), hay cá vào con ng¿a ÇÜ®c m†i ngÜ©i thích thì làm sao th¡ng l§n ÇÜ®c. Có nh»ng ngành rÃt ph° bi‰n nhÜ trܧc Çây nhÜ ngành ÇiŒn toán trong thÆp niên 2026 nhÜng sa sút phÀn nào hiŒn nay. Th©i trܧc, ngành EE (electrical engineering hay computer science) rÃt ph° bi‰n và có nhu cÀu cao trong xã h¶i. Ai ra trÜ©ng cÛng NJu có viŒc làm, ÇÜ®c trä lÜÖng hÆu. T§i thÆp niên 2026, sÓ ngÜ©i làm ngành này tæng lên rÃt nhiŠu, nên nhu cÀu cho ngành này xuÓng thÃp, nói nhÜ vÆy không có nghïa là nhu cÀu kÏ sÜ, kÏ thuÆt viên giÕi không còn n»a. Vì hÀu h‰t tÃt cä m†i ngành NJu cÀn máy ÇiŒn toán, tØ nhà hàng, luÆt sÜ, Nha Y DÜ®c sï, làm tóc, xây cÃt ljn vi‰t nhåc, làm phim. Trong m†i lãnh v¿c, càng ngày máy ÇiŒn toán càng ÇÜ®c ph° bi‰n, cÀn thi‰t, và sº døng nhiŠu hÖn.

Tuy nhu cÀu không cao nhÜ trܧc, nhÜng n‰u bån giÕi trong ngành Çó, bån vÅn có viŒc làm, ÇÜ®c trä lÜÖng hÆu và ÇÜ®c Üu Çãi. Các hãng vÅn giành nhau ngÜ©i giÕi nhÜ thÜ©ng. Ví dø nhÜ ngành hóa h†c, thích hóa chÃt và thích làm thí nghiŒm mà Çi h†c ngành Çó cÛng có th‹ ra làm cho các hãng xæng nhÜ Chevron, Shell hay nh»ng hãng làm thuÓc ch»a bŒnh, hay cho nh»ng hãng làm hóa chÃt cho thÄm mÏ viŒn (cosmetic products). N‰u anh thÆt giÕi, ngành này vÅn rÃt cÀn ljn bån vì xæng, thuÓc... vÅn luôn luôn rÃt cÀn cho con ngÜ©i.

Trª låi vÃn NJ, nhu cÀu là m¶t chuyŒn, nhÜng chÌ chåy theo nhu cÀu mà không bi‰t mình ra sao, mình thích gì, hay mình giÕi gì thì nhiŠu khi vÅn ch†n lÀm ÇÜ©ng. NhÜng sau khi suy nghï thÆt kÏ, bi‰t mình ra sao, bi‰t nhu cÀu thÎ trÜ©ng ra sao và ch†n ngành mình thích, mình giÕi, mình có nhiŠu cÖ h¶i Nj ch†n Çúng ngành và có th‹ së thành công.

- ViŒt Magazine: Th‰ nhÜng, m¶t vÃn NJ ÇÜ®c Ç¥t ra là làm sao và d¿a vào Çâu mà h†c sinh có th‹ bi‰t ÇÜ®c nhu cÀu viŒc làm trong xã h¶i hiŒn nay và trong tÜÖng lai Nj mà tham khäo trong viŒc ch†n nghŠ?

- BDT: Tôi nghï là mình có nhiŠu nguÒn khác nhau Nj lÃy thông tin. Khi còn h†c ª trÜ©ng, chúng ta có giáo sÜ cÓ vÃn. Chúng ta có th‹ ti‰p xúc v§i nh»ng giáo sÜ này Nj hÕi thêm vŠ thông tin. K‰ ljn là chúng ta có th‹ g†i ÇiŒn thoåi hay ti‰p xúc v§i nhân viên trÜ©ng mà mình d¿ tính h†c. Ví dø nhÜ là mình d¿ tính Çi h†c ngành dÜ®c, mình có th‹ g†i trÜ©ng dÜ®c Nj lÃy thêm thông tin nhÜ con sÓ ngÜ©i n¶p ÇÖn, sÓ sinh viên ÇÜ®c nhÆn, sÓ sinh viên ra trÜ©ng, bao nhiêu phÀn træm ki‰m ÇÜ®c viŒc làm Çúng ngành... Chúng ta cÛng có th‹ ti‰n m¶t bܧc xa hÖn b¢ng cách hÕi h¶i chuyên môn cûa ngành Çó. Ví dø vŠ Nha sï, chúng tôi có Santa Clara Dental Society, California State Society, có CDA (California Dental Association), ADA (American Dental Association), hay H¶i Nha sï ViŒt Nam B¡c Cali... Ví dø ngành Y thì có AMA (American Medical Association) hay H¶i Y sï ViŒt Nam B¡c Cali... M‡i ngành NJu có h¶i riêng cûa mình tØ cÃp ti‹u bang cho ljn liên bang. Nh»ng h¶i này së có Çû thông tin cÀn thi‰t Nj cung cÃp cho chúng ta. Ví dø, ngành Nha khoa cûa chúng tôi có 100,000 Nha sï trên kh¡p Hoa Kÿ và h† d¿ báo r¢ng m‡i Nha sï së có th‹ chæm sóc khoäng 2,400 dân sÓ, tØ Çó h† së tính ra r¢ng sÓ Nha sï hiŒn có Çã Çû chÜa. Sau Çó, h† d¿ báo sÓ Nha sï ra trÜ©ng trong 5 næm t§i hay 10 næm t§i. H† cÛng tính cä sÓ Nha sï vŠ hÜu trong trong 5 hay 10 næm t§i. TØ Çó, h† së tính ra nhu cÀu vào næm 2026 së nhÜ th‰ nào và næm 2005 và 2010 së ra sao? Do Çó, chúng ta có th‹ ki‰m ÇÜ®c nh»ng con sÓ Çó Nj mình có th‹ Çoán ra ÇÜ®c là nhu cÀu cûa ngành Çó nhiŠu hay ít hiŒn nay và trong tÜÖng lai.

Có m¶t nguÒn ki‰n thÙc khác cÛng rÃt cÀn thi‰t là nh»ng ngÜ©i Çang làm trong ngành Çó. Ví dø khi tôi dåy h†c vŠ niŠng ræng tåi trÜ©ng Nha khoa, có nhiŠu sinh viên Nha khoa låi hÕi tôi vŠ ngành niŠng ræng, h†c có khó không, phäi làm nh»ng gì Nj ÇÜ®c nhÆn vào ngành này, Çi‹m cao bao nhiêu m§i có cÖ h¶i, vân vân... Bån Çang muÓn h†c vŠ ngành DÜ®c và bån có cÖ h¶i Nj g¥p g« và nói chuyŒn v§i nh»ng dÜ®c sï thÆt là m¶t ÇiŠu quš vô cùng. Nh»ng ngÜ©i này bi‰t rõ nhu cÀu trong ngành m¶t cách rõ ràng nhÃt. ñó chính là kinh nghiŒm sÓng cûa h†. N‰u chúng ta có dÎp ti‰p xúc v§i vài ba ngÜ©i trong ngành mà mình ÇÎnh theo h†c, mình së bi‰t nhiŠu hÖn m¶t cách Çáng k‹ vŠ ngành này.

ChuyŒn bi‰t "ngÜ©i" hay bi‰t nhu cÀu tÜÖng lai cûa xã h¶i là rÃt cÀn thi‰t nhÜng quan tr†ng hÖn cä vÅn là "bi‰t mình". Chúng ta có giÕi hay thích m¶t ngành nào Çó không? N‰u chúng ta vào m¶t ngành mà xã h¶i Çang và së rÃt cÀn nhÜng chúng ta không giÕi, không thích ngành Çó thì chúng ta cÛng së rÃt khó thành công. Theo tôi, thà ch†n m¶t ngành mà mình thích và giÕi dù cho nhu cÀu ngành Çó thÃp còn hÖn là ch†n m¶t ngành có nhu cÀu cao mà mình không giÕi hay không thích.

Ngoài næng khi‰u và sª thích nhÜ Çã nói trên, tính tình cÛng là m¶t y‰u tÓ rÃt cÀn ÇÜ®c NJ cÆp ljn. Có ngÜ©i thích giao ti‰p v§i ngÜ©i khác, thích Çi Çây Çi Çó. Nh»ng ngÜ©i này nên ch†n nh»ng ngành liên quan v§i tính thích giao ti‰p hay giao du nhÜ nghŠ chào hàng, nghŠ ti‰p thÎ, giáo sÜ cÓ vÃn, thÀy giáo, y sï, nha sï... hÖn là nh»ng ngành phäi ngÒi trong bÓn bÙc tÜ©ng nhÜ nh»ng thäo trình viên ÇiŒn toán (computer programmers)... M¶t sÓ ngÜ©i giÕi sinh vÆt, thích làm bác sï y khoa nhÜng låi s® máu thì ch¡c khó th‹ nào làm bác sï giäi phÅu ÇÜ®c. Hay cÛng có khi do tính tình, m¶t sÓ ngÜ©i nào Çó không thích quan sát kÏ m¶t vÆt gì Çó nhÕ li ti m¶t cách quá lâu, hay không thích nhìn "mÒm" ngÜ©i khác thì nh»ng ngÜ©i Çó thÆt khó th‹ nào làm Bác sï Nha khoa ÇÜ®c.

- ViŒt Magazine: Theo bác sï, ngôn ng» và s¡c dân có änh hܪng vào viŒc ch†n nghŠ không?

- BDT: C¶ng ÇÒng mình sÓng trong xã h¶i Hoa Kÿ, là m¶t phÀn tº cûa xã h¶i Hoa Kÿ; do vÆy, cÛng có m¶t sÓ chuyŒn tÜÖng ÇÒng, nhÜng cÛng có nhiŠu chuyŒn dÎ biŒt. Ví dø nhÜ chuyŒn làm kÏ sÜ thì dù bån là ViŒt hay MÏ, công viŒc làm cûa bån cÛng giÓng nhau. Bên cånh nh»ng công viŒc không có biên gi§i s¡c t¶c hay tính chÃt riêng cûa c¶ng ÇÒng, cÛng có m¶t sÓ viŒc mang tính chÃt rÃt riêng cho c¶ng ÇÒng nhÜ báo chí, truyŠn thanh hay truyŠn hình ti‰ng ViŒt... Gi»a hai "con ÇÜ©ng" Çó, chúng ta còn có "con ÇÜ©ng thÙ ba" mà con ÇÜ©ng này có th‹ phøc vø cä hai c¶ng ÇÒng nhÜ ngành Nha cûa chúng tôi ch£ng hån. Tuy y‰u tÓ này không Çóng vai trò quy‰t ÇÎnh trong viŒc ch†n nghŠ, nhÜng chúng ta cÛng nên xem xét cä y‰u tÓ này. Chúng ta cÛng có th‹ t¿ hÕi mình nhÜ mình thÆt s¿ muÓn phøc vø c¶ng ÇÒng nào và s¿ cÀn thi‰t cûa nghŠ Ãy trong c¶ng ÇÒng Ãy nhÜ th‰ nào. VŠ phÀn ngôn ng», cÛng có m¶t sÓ ngành nghŠ mà trong th©i gian qua, m¶t sÓ ngÜ©i trong chúng ta bÎ trª ngåi ngôn ng» cho nên không tham d¿ ÇÜ®c ch£ng hån nhÜ làm phóng s¿ viên cho Çài truyŠn hình MÏ, ngành væn chÜÖng nghŒ thuÆt cûa tây phÜÖng (Liberal Arts), nhÜng cho ljn bây gi© và sau này, nh»ng th‰ hŒ trÈ së vÜ®t qua hàng rào ngôn ng» và Çã b¡t ÇÀu tÃn công vào nh»ng ngành này.

- ViŒt Magazine: Chúng tôi ÇÜ®c bi‰t bác sï thÌnh thoäng cÛng ljn thuy‰t trình cho sinh viên ª m¶t sÓ trÜ©ng Çåi h†c vŠ vÃn NJ ch†n nghŠ. Các bån sinh viên có k‹ låi r¢ng anh quan niŒm: ñiŠu gì mà mình quy‰t tâm làm thì së làm ÇÜ®c. Anh nghï gì vŠ nhÆn xét cûa các bån trÈ nói trên?

- BDT: M¶t sÓ ngÜ©i hay lo r¢ng không bi‰t mình có Çû khä næng và tiŠn båc theo h†c m¶t sÓ ngành nào Çó không. Tôi tin r¢ng n‰u bån quy‰t tâm theo Çu°i m¶t ngành nào Çó, bån së thành công. Chúng ta Çang sÓng tåi Hoa Kÿ, nÖi mà nhiŠu ngÜ©i nói ljn nhÜ là ÇÃt nܧc cûa cÖ h¶i và ª MÏ còn ÇÜ®c xem là nÖi có ÇiŠu kiŒn h†c dÍ dàng nhÃt trên th‰ gi§i. TrÜ©ng nhiŠu, sinh viên ÇÜ®c chìu Çãi trong khi Çi h†c, cho nên tôi nghï r¢ng n‰u mình thích ngành nào, quy‰t chí theo Çu°i ngành Ãy, mình NJu có th‹ thành công. N‰u bån quy‰t ÇÎnh làm luÆt sÜ, m¶t nghŠ mà bån mÖ tܪng, và dù viŒc h†c luÆt cÛng rÃt khó, nhÜng n‰u khi bån Çã có quy‰t tâm nhÜ th‰ rÒi, tôi tin r¢ng bån së thành công. N‰u bån muÓn làm Nha sï, chuyŒn Çó cÛng không khó. Ÿ ViŒt Nam, v§i mÙc dân sÓ là 70 triŒu ngÜ©i, nhÜng chÌ có hai trÜ©ng Nha. Trong lúc Çó, tåi Hoa Kÿ, dân sÓ chÌ gÃp 4 ViŒt Nam, nhÜng có ljn gÀn 60 trÜ©ng Nha (gÃp 30 lÀn). ChÌ so t› lŒ nhÜ th‰, chúng ta thÃy r¢ng muÓn làm Nha sï ª Hoa Kÿ dÍ dàng hÖn nhiŠu so v§i các nܧc khác, k‹ cä ViŒt Nam.

ChuyŒn tài chánh cÛng không khó nhÜ bån nghï. Financial aids (tr® cÃp tài chánh cûa liên bang) hay loan (tiŠn cho vay) së giúp bån trang träi các n‡i lo vŠ tài chánh trong th©i Çi h†c. Bªi vÆy, n‰u ai Çó cho r¢ng mình không th‹ theo ngành này ngành n†, š nghï Çó cÀn phäi ÇÜ®c xem låi.

Trܧc khi ngØng l©i, tôi xin thân m‰n t¥ng các bån trÈ ÇÜÖng tìm hܧng Çi hay các bÆc cha mË ÇÜÖng lo âu vŠ con ÇÜ©ng tÜÖng lai cûa con cái mình, m¶t câu chuyŒn th¿c tiÍn và ích l®i. ñó là câu chuyŒn h†c hành cûa chính tôi:

Tôi vÓn không phäi là ngÜ©i h†c trò siêng næng hay thông minh. Ÿ ViŒt Nam, sau næm 75, tôi phäi thi hai lÀn m§i chui ÇÜ®c vào trÜ©ng ñåi h†c Nha khoa.

VÜ®t bi‹n sang ljn Hoa Kÿ næm 2026, bÓ mË tôi hoàn toàn tr¡ng tay, mÃt nghŠ nghiŒp. Cä gia Çình chúng tôi trong 3-4 næm liŠn phäi sÓng trên tiŠn tr® cÃp. Trong suÓt næm ÇÀu, ban ngày Çi h†c Anh væn, ban Çêm Çi làm bÒi bàn tåi khách sån. RÒi phäi h†c låi tØ ÇÀu tåi City College of San Francisco. NhÜng khi Çi h†c thì s¿ h†c cûa tôi là cä m¶t chi‰n lÜ®c (strategy) trong viŒc lÃy units, ch†n l§p, ch†n thÀy. Tôi Çã phäi nghiên cÙu vŠ tình hình cûa l§p h†c mà tôi së lÃy v§i các thÀy, các bån ª trÜ©ng.

Sau ba næm chi‰n ÇÃu ǰ mÒ hôi, tôi Çã ÇÜ®c nhÆn vào nh»ng trÜ©ng mà tôi mong ÇÜ®c Çi h†c và vào ngành mà tôi thích. V§i kinh nghiŒm h†c hành cûa tôi, gia Çình và bån bè tôi, tôi v»ng tin r¢ng: nh»ng y‰u tÓ ngôn ng», s¡c dân, hoàn cänh tài chính, "thông minh vÓn s¤n tÜ tr©i" së không ngæn cän ÇÜ®c bån, m¶t khi bån Çã thích và nghï r¢ng mình së giÕi trong m¶t ngành nào Çó, bån hãy cÓ g¡ng h‰t sÙc và c¡c r¢ng bån së thành công.

- ViŒt Magazine: ñ‹ Ƕc giä bi‰t rõ hÖn, vì BS ThiŒn không muÓn nói, nhÜng ViŒt Magazine ÇÜ®c bi‰t khi Çi h†c BS ThiŒn Çã ÇÜ®c nhiŠu h†c b°ng danh d¿ nhÜ Chancellor Scholarship, Regents Scholarship, Çã Çi h†c nh»ng trÜ©ng có ti‰ng nhÜ ñåi h†c California tåi Berkeley, ñåi h†c Nha khoa California tåi San Francisco (là trÜ©ng Nha khoa vào bÆc nhÃt Hoa Kÿ) và ñåi h†c Washington tåi Seattle (là trÜ©ng n°i ti‰ng vŠ ngành NiŠng ræng). Xin chân thành cám Ön bác sï Bùi Duy ThiŒn Çã dành cho Ƕc giä trÈ cûa ViŒt Magazine m¶t vài gi© tâm tình thÆt h»u ích. BS ThiŒn cÛng cho bi‰t s¤n sàng góp š ki‰n cho các bån trÈ hay các bÆc phø huynh Ƕc giä cûa ViŒt Magazine trong viŒc ch†n ngành h†c. Trong nh»ng sÓ t§i chúng tôi së phÕng vÃn BS ThiŒn vŠ nh»ng vÃn NJ th¿c t‰ khác nhÜ: Cách h†c nhÜ th‰ nào Nj ÇÜ®c Çi‹m cao, cách sºa soån chuÄn bÎ xin vào ngành Nha, Y, DÜ®c, cách ÇiŠn ÇÖn và phÕng vÃn nhÜ th‰ nào.


| Issue 421 | VIET Home | Online Subscription |