NGUYN NINH H¼A
Chúng tôi vØa Çc xong t© tuÀn báo US News and World Report sÓ ngày 30 tháng 10 næm 2026 v§i chû Ç "Best Jobs for the Future." Chúng tôi cÛng vØa Çc låi bài báo "Where Jobs Are and Will Be" cûa Carol Kleiman trên t© San Jose Mercury News ra ngày 29 tháng 10 næm 2026. Nh»ng tài liu nêu trên nêu ra m¶t hình änh khá rõ v công vic và ngh nghip ª cuÓi th k 20 (tØ næm 1995 Çn 2000) và ÇÀu th k 21 (tØ næm 2000 cho Çn 2005).
Mi giai Çoån xã h¶i Çu có m¶t nhu cÀu công vic phù h®p v§i Ç¥c trÜng xã h¶i, kÏ thuÆt và con ngÜ©i th©i Çó. Khi mà nh»ng tính chÃt Ç¥c trÜng Çó thay Ç°i, nhu cÀu công vic së thay Ç°i theo. Ví dø, vào nh»ng th k trܧc, nhu cÀu cÖ khí ÇÖn giän và máy móc thô sÖ ÇÖn giän tåo ra m¶t sÓ nhu cÀu riêng cûa th©i Çó mà nhiu khi nhu cÀu Çó không còn tÒn tåi trong giai Çoån t¿ Ƕng hóa hay Çin toán hóa nhÜ hin nay.
NH NG CÔNG VIC V NGH NGHIP C¹ CH TELE HAY CYBER ñNG ñU.
Ngày nay, m¶t th gi§i m§i, m¶t không gian m§i phát sinh tØ th gi§i Çin toán mà ngÜ©i ta hay gi là "cyberspace". Trong th gi§i Çó, chúng ta tØng nghe nào là cybermoney (tin cyber), cyberpolice (cänh sát cyber)...
Trên sÓ báo nói trên cûa US News and World Report, chúng ta còn Çc ÇÜ®c ch» "cyberjobs" (công vic vào th©i không gian cyber). Trong th©i Çåi th gi§i cyber, máy Çin toán gÀn nhÜ thay Ç°i m¶t cách trit Ç mi sinh hoåt, vic làm, và hc tÆp cûa con ngÜ©i. (Xin Çc bài cûa ông NguyÍn ñÙc Lâm cÛng trong sÓ này Ç tìm hiu thêm v cu¶c cách mång giáo døc trong th k 21).
Ngày xÜa muÓn tra cÙu hay Çc sách trong thÜ vin, chúng ta phäi mang cho b¢ng ÇÜ®c "xác th vÆt chÃt" cûa chúng ta vào thÜ vin, rÒi Çi løc Çi tìm sách, báo..., th nhÜng ngày nay, mi chuyn Çã thay Ç°i rÒi. Nhiu lúc bån không cÀn vào thÜ vin n»a mà có khi qua máy Çin toán hay qua h thÓng internet, bån có th tra cÙu tài liu ª các thÜ vin xa bån hàng ngàn d¥m. S¿ tin b¶ cûa ngành Çin toán còn thay Ç°i m¶t cách kinh khûng khái nim t° chÙc thÜ vin và công vic làm tåi thÜ vin.
Trong lãnh v¿c giáo døc, các phÜÖng tin giáo døc ngày nay nhÜ computer network (mång lܧi Çin toán) hay videoconferencing së thay Ç°i cách giáo døc trong hin nay và tÜÖng lai. NhÜ vÆy, nh»ng phÜÖng pháp giáo døc m§i này së thay Ç°i khái nim trÜ©ng hc theo kiu c° Çin và hình thành kiu trÜ©ng hc m§i trong th©i cyberspace. Vic cûa thÀy và cûa trò cÛng phäi thay Ç°i cho phù h®p trong th gi§i này.
Trong ngh k giä, ngày nay Çã xuÃt hin online news services (dÎch vø phøc vø thông tin b¢ng mång máy Çin toán) hay degital journalism (ngành báo chí kiu digital). Ngày nay, làm báo kiu dùng cây bút vit bài, giao cho cô thÜ k Çánh máy, rÒi mang ra nhà in xp ch», rÒi v bän mô-rát, rÒi làm bän këm ÇÜa Çi nhà in... Çã trª nên quá li th©i. Trong các tòa soån l§n cûa Hoa Kÿ, cây bút trª nên m¶t vÆt thØa thäi, nhiu khi n¢m "cô ÇÖn thÃt nghip".
Ngay cä trong ngành y khoa cÛng xuÃt hin ch» m§i "teledoctor" và "telemedicine". Lloyd Hildebrand là m¶t chuyên gia phÅu thuÆt tåi Çåi hc Oklahoma, nhÜng nh© kÏ thuÆt Çin toán, chuyên gia này Çã phát trin m¶t døng cø mà có th khám m¡t bnh nhân tØ xa, không cÀn phäi g¥p tr¿c tip...
Qua m¶t vài ngành và m¶t vài trÜ©ng h®p ÇÖn giän và Çin hình nhÜ trên, chúng ta thÃy xu th phát trin cûa công vic cûa cuÓi th k 20 và ÇÀu th k 21 là CYBERJOBS. Trong th gi§i Ãy, nu chúng ta không có khä næng sÓng và làm vic trong th gi§i cyber, chúng ta së bÎ cu¶c sÓng bÕ låi phía sau khá nhanh và m¶t khi Çã bÎ bÕ låi phía sau, thÆt không dÍ cho chúng ta b¡t kÎp låi Çà tin cûa xã h¶i.
Có th vic áp døng cyberjobs vào cu¶c sÓng th¿c t hin nay còn chÜa ph° bin l¡m, nhÜng xu hܧng và tÓc Ƕ tin khá nhanh trong th©i Çåi thông tin Çang ÇÜa chúng ta lao nhanh vào tÜÖng lai mà trong chiu hܧng Çó, mi s¿ chÆm trÍ Çu bu¶c chúng ta trä giá.
NH NG NGNH NO Sþ PHÁT SINH NHIU VIC LM NHT
Vic làm cûa chúng ta hay con em cûa chúng ta trong tÜÖng lai tùy thu¶c khá nhiu vào thÎ trÜ©ng cûa công vic trong cuÓi thÆp niên này và ÇÀu thÆp niên t§i.
ThÎ trÜ©ng công vic tÜÖng lai së nhÜ th nào? ñây là m¶t vÃn Ç quan trng giúp chúng ta chuÄn bÎ tÓt và phù h®p cho tÜÖng lai.
Theo d¿ báo B¶ Lao ñ¶ng Hoa Kÿ, nh»ng ngành sau Çây së tåo ra nhiu vic làm nhÃt tØ næm 2026 cho Çn næm 2005:
Ngoài ra, Career Guide cÛng nhÃn månh thêm bÓn ngành khác mà nh»ng ngành này cÛng së tåo ra nhiu công vic làm trong thÆp niên t§i là ngành dÎch vø khách sån, dÎch vø giäi trí, cÓ vÃn quän trÎ và gi» trÈ.
Nu tính theo sÓ phÀn træm, công vic làm trong ngành Çin toán và xº l d» kin së tæng lên 95.7%, ngành phøc vø xã h¶i tæng 93.1%, và ngành gi» trÈ tæng 73% tØ nay cho t§i næm 2005.
Nu chÌ Ç cÆp Çn nh»ng ngành gia tæng không thôi thì m§i m¶t m¥t cûa vÃn Ç. M¥t khác cûa vÃn Ç là nh»ng ngành së có mÙc phát trin thÃp hay sa sút là các tim quÀn áo và tåp phÄm, các dÎch vø tin nghi công c¶ng, ngân hàng, truyn thanh và truyn hình, ch tåo máy bay, ch bin th¿c phÄm, hÀm mÕ, sän xuÃt thép, sän xuÃt hóa chÃt (ngoåi trØ thuÓc ch»a bnh), ngành sän xuÃt xe hÖi và phø tùng, ngành khai thác dÀu khí...
Ngành viÍn thông Çin thoåi cÛng së bÎ giäm xuÓng 20.6% công vic, ngành sän xuÃt thit bÎ Çin tº cÛng giäm xuÓng 16% công vic, và ngành sän xuÃt väi giäm xuÓng 15% công vic.
Nh»ng d¿ báo trên Çây v s¿ phát trin và suy thoái cûa thÎ trÜ©ng công vic tåi Hoa Kÿ tØ nay Çn næm 2026 ¡t h£n së giúp cho chúng ta m¶t cái nhìn cÀn thit và h»u ích cho vic ÇÎnh hܧng công vic cho chúng ta và cä con cái chúng ta trong thÆp niên t§i.
Chúng tôi rÃt thích m¶t câu ng¡n trong bài vit cûa Carol Kleiman: "Make informed decisions". Hay nói m¶t cách khác, nh»ng thông tin trên d¿a vào thÓng kê và d¿ báo cûa B¶ Lao ñ¶ng Hoa Kÿ së giúp chúng ta quyt ÇÎnh m¶t cách sáng suÓt và có Çû thông tin v nh»ng d¿ tính ngh nghip trong tÜÖng lai.