NGUY•N H U
Thông thÜ©ng, tåi ViŒt Nam th©i C¶ng Hòa cÛng nhÜ tåi nhiŠu quÓc gia khác trên th‰ gi§i, trܧc khi lên bÆc ñåi h†c, cÀn phäi hoàn tÃt bÆc Trung h†c. Nói cách khác, chÌ sau khi ÇÆu ÇÜ®c b¢ng Tú tài toàn phÀn m§i ÇÜ®c chÃp thuÆn lên bÆc ñåi h†c.

Tuy nhiên, tåi m¶t vài ti‹u bang trên nܧc MÏ, không có s¿ b¡t bu¶c ch¥t chë nhÜ th‰. Trong m¶t sÓ trÜ©ng h®p, nhiŠu khi làm ÇÖn xin nhÆp h†c m¶t Çåi h†c c¶ng ÇÒng nào Çó, ngÜ©i sinh viên chÌ cÀn khai rõ lš lÎch h†c vÃn cûa mình m¶t cách thÆt ÇÖn giän. N‰u có khai là Çã hoàn tÃt bÆc trung h†c rÒi, ÇiŠu này cÛng không cÀn phäi ki‹m chÙng hay chÙng minh gì h‰t... NhiŠu trÜ©ng ñåi h†c c¶ng ÇÒng có nh»ng chÜÖng trình giáo døc b° túc, nh¢m tåo ÇiŠu kiŒn cho nh»ng ai muÓn h†c låi, muÓn có b¢ng cÃp, có cÖ h¶i theo Çu°i giÃc mÖ h†c hành cûa mình. ñó cÛng là m¶t Ç¥c Çi‹m cûa nŠn giáo døc Hoa Kÿ mà ít có nÖi nào khác trên th‰ gi§i có ÇÜ®c.

Tåi ViŒt Nam th©i xÜa, bÆc Trung h†c thÜ©ng có hai s¿ l¿a ch†n thÆt rõ rŒt: n‰u có khä næng vŠ væn chÜÖng thì sau khi ÇÆu xong Tú tài bán phÀn së ti‰p tøc h†c ban Tri‰t Lš Nj sau này Çi vào các ñåi h†c LuÆt khoa, Væn khoa, v.v... N‰u sinh viên có khi‰u vŠ Toán và Khoa h†c së ch†n ban Toán hay Khoa h†c Nj sau khi tÓt nghiŒp Çi vào các ngành Y khoa, Khoa h†c cûa bÆc ñåi h†c.

Tåi Hoa Kÿ, không nhÃt thi‰t có m¶t s¿ b¡t bu¶c tÜÖng t¿. Sinh viên ÇÜ®c t¿ do ch†n l¿a bÃt cÙ ngành gì mình thích ª bÆc ñåi h†c. Sau vài næm h†c tåi m¶t ñåi h†c c¶ng ÇÒng, ngÜ©i sinh viên sau khi hoàn tÃt khoäng 60 tín chÌ (units) së ÇÜ®c cÃp b¢ng AA hay AS. Sau Çó, sinh viên xin thuyên chuy‹n lên m¶t Çåi h†c 4 næm h†c phÀn còn låi (næm thÙ ba và thÙ tÜ) Nj lÃy b¢ng cÃp BA hay BS, tÜÖng ÇÜÖng v§i b¢ng cº nhân cûa ta...

Sau khi miŠn Nam søp Ç°, hàng nhiŠu træm ngàn ngÜ©i ViŒt Nam Çû lÙa tu°i Çã Ò åt t§i các ñåi h†c Hoa Kÿ Nj trau dÒi ki‰n thÙc. NhiŠu ngÜ©i vào ñåi h†c Nj tìm cÖ h¶i ti‰n thân, và m¶t sÓ ngÜ©i vào ñåi h†c Nj h†c ti‰ng Anh (ESL) nh¢m tæng khä næng h¶i nhÆp vào cu¶c sÓng Hoa Kÿ. Tuy vÆy, vÅn không thi‰u ngÜ©i h†c cho gi‰t th©i gian vì không bi‰t làm gì, h†c vì m¶t "y‰u tÓ khác" nhÜ ÇÜ®c thêm m¶t vài træm tiŠn tr® cÃp Çi h†c mà chính phû cÃp hàng tháng hay h†c vì "m¶t s¿ b¡t bu¶c" nào Çó, mà không nh¢m møc Çích giÆt b¢ng cÃp này hay b¢ng cÃp n† hay cÛng không nh¢m møc Çích tæng hi‹u bi‰t... DÀu con sÓ ngÜ©i h†c ki‹u này không nhiŠu, nhÜng nhiŠu ngÜ©i g†i lÓi h†c Çó là "h†c Çåi".

ThuÆt ng» "h†c Çåi" tuy nghe hÖi phÛ phàng, nhÜng Çó là chuyŒn có thÆt cûa m¶t sÓ ngÜ©i trong chúng ta tåi Hoa Kÿ.