![]() | ![]() |
| V§i tin b¶ kÏ thuÆt nhanh: ñIU KIN V VN PH¼NG LM VIC ª TH Ký XXI NGUYN NINH H¼A Hình änh Çó tÜ®ng trÜng cho cái gi là classic corporate skyscraper (væn phòng cao tÀng cûa công ty kiu truyn thÓng). Væn phòng cao v©i v®i Ãy, dòng ngÜ©i lÛ lÜ®t ra vào Ãy Çã tåo nên hình änh hùng månh cûa m¶t công ty l§n mà hình änh Ãy Çû sÙc chinh phøc nh»ng khách hàng có tính hoài nghi, mà hình änh Ãy tåo ra m¶t sÙc månh vô hình v s¿ giàu có và s¿ thành Çåt cûa công ty. Hình änh Çó Çang thay ǰi và có th trª thành câu chuyn c° tích trong m¶t ngày không xa khi væn phòng m§i, væn phòng cûa tÜÖng lai, ng¿ trÎ trên ÇÃt nܧc này. Không nh»ng chÌ có tòa nhà væn phòng Alcoa tåi Pittsburgh, mà chúng ta còn thÃy nhiu tòa nhà nhÜ th tåi nhiu thành phÓ l§n trên th gi§i nhÜ New York, San Francisco, Los Angeles (MÏ), Tokyo (NhÆt), Seoul (Nam Hàn)... Th nhÜng, hình änh này Çang phÀn nào bÎ lung lay và mÃt Çi nghïa tiêu biu nhÜ trܧc Çây. Và m¶t loåi væn phòng m§i, væn phòng cûa th©i Çåi m§i v§i nh»ng tin b¶ m§i cûa kÏ thuÆt và ngh thuÆt tip thÎ Çang thành hình, Çang chi phÓi månh suy nghï cûa các nhà lãnh Çåo cûa các công ty l§n, và Çang ÇÜ®c xem là Çang cách mång hóa khái nim væn phòng làm vic hin nay và tÜÖng lai. ñIU KIN LM VIC MI D N ñN VN PH¼NG MI S¿ thay ǰi ÇÀu tiên trong Çiu kin làm vic là s¿ cÖ Ç¶ng (mobility): Làm vic bÃt cÙ ch nào, bÃt cÙ lúc nào là m¶t lÓi làm vic m§i (work anywhere, anytime is the new paradigm). Các công ty ngày nay không nói v chuyn "làm vic tåi nhà" n»a, mà b¡t ÇÀu nói v chuyn "làm vic bÃt kÿ nÖi Çâu, bÃt cÙ lúc nào." Trong th gi§i ngày hôm qua, biên gi§i làm vic và không làm vic thÆt rõ ràng. ñn væn phòng làm vic, m§i làm vic và khi bܧc ra khÕi væn phòng, mi thÙ công vic Çu bÕ låi trong væn phòng Çó và không còn làm vic n»a. Hin nay, các nhân viên cûa các công ty có th làm vic, tip xúc v§i khách hàng ngay trong xe cûa h dù Çang chåy trên xa l¶. H cÛng có th làm vic ngay tåi nhà riêng, ngay tåi væn phòng cûa mình và ngay tåi væn phòng cûa khách hàng. Mi ngÜ©i có th làm vic trong không gian hin có ho¥c là làm vic trong th gi§i siêu không gian hay không gian Çin toán (work in real space or in cyperspace)... S« dï kiu làm vic Çã thay ǰi nhÜ th bªi vì nh»ng tin b¶ cûa kÏ thuÆt nhÜ s¿ phát minh và Ùng døng r¶ng rãi cûa máy Çin toán xách tay, Çin thÜ (fax), Çin thoåi cÀm tay, âm thÜ (voice mail), thÜ Çin tº (e-mail), mång lܧi giao liên toàn cÀu (world wide web), và cä intranet... TÃt cä nh»ng phát minh m§i này Çang làm cho viÍn thông (telecommuting) trª thành m¶t cách thÙc làm thÜÖng måi m§i mà cách này thÕa mãn nh»ng møc tiêu chin lÜ®c cûa công ty nhÜ dành thêm nhiu th©i gian cho khách hàng và ít phäi di chuyn Çi låi hÖn. Th¿c t là l©i nh¡n âm thÜ (voice mail) mà bån Ç låi cho khách hàng, khách hàng Çâu cÀn bit là h nhÆn ÇÜ®c Çâu: tØ væn phòng cûa bån, tØ phi trÜ©ng hay tØ cänh bån bÎ kËt xe trên xa l¶? N¶i dung l©i nh¡n quan trng hÖn chuyn bån nh¡n tØ Çâu. Nh»ng tin b¶ cûa khoa hc và kÏ thuÆt ngày nay Çang làm thay ǰi cách làm vic cûa hÀu ht công vic. M¶t biên tÆp viên có khi ª tÆn Anh quÓc vÅn có th biên tÆp bài vª cûa trang mình phø trách cho m¶t t© báo ª San Francisco. M¶t nhân viên phøc vø khách hàng Çang nghÌ mát tåi Hawaii vÅn có th chæm sóc và trä l©i khách hàng ª tåi New York. M¶t cô phø trách trä lÜÖng cho m¶t công ty tåi Silicon Valley vÅn có th làm vic cûa mình dù Çang du lÎch tåi Tokyo... V§i nh»ng tin b¶ cûa khoa hc kÏ thuÆt thông tin ngày nay, ngÜ©i làm vic không còn bÎ gi§i hån khä næng làm vic trong væn phòng n»a mà ngÜ®c låi, khä næng di Ƕng trong làm vic ngày càng cao. Chính vì Çiu kin làm vic m§i này, mà nhu cÀu væn phòng làm vic và cÃu trúc cûa væn phòng làm vic m§i cÛng phäi khác trܧc. Thông thÜ©ng, trong m¶t công ty, chi phí thuê væn phòng làm vic là chi phí tÓn kém nhiu thÙ hai sau chi phí tin lÜÖng và các ch Ƕ quyn l®i cûa nhân viên. V§i Çiu kin làm vic m§i này, các công ty thÜ©ng bÕ nhiu tin hÖn vào vic ÇÀu tÜ các h thÓng Çin toán và ÇÀu tÜ vào nh»ng phÜÖng tin kÏ thuÆt khác nh¢m gia tæng hiu quä công vic ÇÒng th©i giäm chi phí tin thuê væn phòng. Trong tình hình này, trong m¶t tÜÖng lai không xa, sÓ ngÜ©i làm vic tåi nhà, không Çn væn phòng, së gia tæng nhiu hÖn và hÆu quä tÃt nhiên là nh»ng dÎch vø liên quan nhÜ dÎch vø cho thuê væn phòng, dÎch vø lau dn væn phòng... së giäm xuÓng Çáng k. Hin có t§i khoäng 30 triu ngÜ©i MÏ Çang làm vic ngay tåi home office (væn phòng ngay tåi nhà riêng) và trong hܧng tin cûa xã h¶i hin nay, con sÓ này së gia tæng hÖn nhiu trong th©i gian t§i. Væn phòng trong tÜÖng lai së dÜ thØa ra nhiu hÖn hin nay bªi sÓ cung vÅn nhÜ vÆy trong lúc Çó sÓ cÀu giäm thiu hÖn nhiu. Trong hoàn cänh Çó, con ngÜ©i ít Çi låi hÖn, do vÆy, xe ít hÜ hao hÖn, xæng ít tÓn kém hÖn, và ÇÜ©ng phÓ ít chen chúc kËt xe hÖn... HÆu quä cûa tình trång làm vic cÖ Ç¶ng này së tåo m¶t s¿ thay ǰi l§n trong Ç©i sÓng con ngÜ©i, trong xã h¶i và cä môi trÜ©ng trong nh»ng næm t§i. S¿ chuÄn bÎ cûa tØng ngÜ©i trong chúng ta trong s¿ thay ǰi chung Çó cûa xã h¶i là m¶t Çiu cÀn thit bªi nu không, tÓc Ƕ thay ǰi cûa xã h¶i nhanh hÖn s¿ thay ǰi cûa cá nhân và nhÜ th chúng ta së bÎ rÖi låi phía sau. ñØng nói gì Çn chúng ta, ngay cä nh»ng công ty cÛng Çang ráo rit chåy Çua nhau tìm Üu th trong s¿ thay ǰi chung này. "Nh»ng hình thÙc t° chÙc nh¢m Çåt Çn l®i th cånh tranh Çang phát trin d» d¶i," Gene Rae, m¶t ngÜ©i Çang làm cho Studios, m¶t công ty có cÖ sª tåi Hoa ThÎnh ñÓn mà công ty này Çã thit k ra nh»ng ch làm vic m§i cho các công ty n°i ting nhÜ General Electric, Silicon Graphics... Çã nói nhÜ th. Tóm låi, tính cÖ Ç¶ng trong làm vic -làm vic bÃt kÿ nÖi Çâu, bÃt kÿ ch nào- Çang thay ǰi m¶t cách trit Ç væn hóa, khái nim lao Ƕng và cä ÇÎnh nghïa lÅn cÃu trúc cûa nÖi làm vic hin Çåi. S¿ thay ǰi này còn d» d¶i hÖn th n»a, bªi vì công cu¶c cách mång hóa lao Ƕng và t° chÙc lao Ƕng trong th©i Çåi thông tin và th©i Çåi siêu không gian chÌ m§i b¡t ÇÀu mà thôi. S¿ thay ǰi k Çn trong Çiu kin làm vic là s¿ phÓi h®p uyn chuyn gi»a hai nhu cÀu làm vic: cá nhân và nhóm Trong væn hóa cûa công ty theo kiu truyn thÓng, chÙc vø gÀn nhÜ g¡n lin v§i kích thܧc cÛng nhÜ tin nghi cûa væn phòng. M¶t nhân viên thÜ©ng chÌ có m¶t din tích chÆt hËp, khi lên nhà quän l, së ÇÜ®c cÃp m¶t cæn phòng khác r¶ng hÖn và tin nghi hÖn và khi lên phó giám ÇÓc trª lên, låi thay ǰi væn phòng n»a mà væn phòng m§i së có tin nghi hÖn nhÜ có cºa s°, có b¶ salon... Nhìn chic phòng làm vic cûa m¶t ngÜ©i nào Çó, chúng ta Çoán bit ÇÜ®c phÀn nào chÙc vø và quyn hån cûa ngÜ©i Ãy. M¶t væn hóa khác cûa công ty là s¿ tôn trng quyn riêng tÜ. Mi nhân viên có nÖi chÓn riêng, væn phòng riêng Ç làm vic cûa mình mà nhân viên khác không th t¿ tin vào mà không có s¿ ÇÒng trܧc. Khái nim væn hóa t° chÙc công ty theo kiu truyn thÓng này còn bÎ chi phÓi theo h thÓng quyn l¿c tØ trên xuÓng (old top-bottom hierrachy). Th nhÜng khái nim Çó Çang bÎ thay ǰi nhiu. Trong công ty Aluminum Company of America hin nay, khi bån cÀn tìm væn phòng cûa vÎ giám ÇÓc Çiu hành (Chief executive) Paul H. ONeill, bån së ngåc nhiên khi chính ông ta không h£n có m¶t væn phòng riêng, m¶t væn phòng theo nghïa có tÜ©ng và có cºa m¶t cách cÓ ÇÎnh và ch¡c ch¡n. TÃt cä các viên chÙc cao cÃp cûa công ty Alcoa hin Çu làm vic trong nh»ng buÒng thoáng (open cubicles) và tÆp trung quanh trung tâm thông tin (communication center) có máy truyn hình, có máy fax, có báo chí và bàn... Ç có th hp hành ngay khi cÀn. Hin nay, hÀu ht các công ty thÜ©ng làm vic theo tinh thÀn project teams (các nhóm làm theo các Ç án hay k hoåch chung). Tuy vÆy, nhân viên cÛng cÀn có m¶t ch riêng tÜ Ç mà Çc, suy nghï và hoàn thành nhim vø cûa h. NhÜ th, ch riêng tÜ và nÖi chung Ç bàn båc cùng ÇÒng nghip v các k hoåch là hai nhu cÀu không th thiu ÇÜ®c. Chính vì nhu cÀu này, các nhà ch tåo bàn gh và nh»ng nhà thit k væn phòng Çang cÓ g¡ng sáng tåo ra m¶t thÙ bàn gh væn phòng t°ng h®p dùng ÇÜ®c cho cä hai møc Çích trên. M¶t trong nh»ng sáng kin là "cave and commons" (ch riêng và chÓn chung). Cave and Commons là nh»ng mänh bàn gh làm vic cûa tØng cá nhân mà khi cÀn së ÇÜ®c gom låi thành khu làm vic nhóm, r¶ng rãi hÖn. M¶t trong nh»ng sáng tåo cûa công ty thit k ÇÒ Çåc væn phòng là vic tåo ra chic bàn gÒm bÓn mänh ráp låi. Khi cÀn làm vic riêng, chic bàn l§n trª thành 4 chic bàn nhÕ riêng bit, tách r©i ra và khi cÀn hp nhóm, 4 chic bàn nhÕ Ãy nhÆp låi thành chic bàn l§n. Nhiu khi còn có ch khác Ç làm vic theo nhóm. Ch mà ông ONeill hay lui t§i thÜ©ng xuyên là nhà bp. Ông ta cùng nhóm cûa ông ta hay ra nhà bp lÃy thÙc æn và bàn båc. Ông ta nói m¶t cách vui vÈ khi ª trong bp Ãy: "ThÆt giÓng nhÜ ª trong bp ª nhà cûa mình vÆy và ngÒi xung quanh bàn." Thoåt tiên cänh tÆp trung nÖi bp chÌ có trên tÀng cao nhÃt cûa Alcoa nhÜng ch£ng bao lâu sau, ONeill së yêu cÀu có nh»ng nhà bp nhÕ và nh»ng væn phòng r¶ng mª ª kh¡p công ty. Alcoa Çang bÕ tòa lâu Çài b¢ng nhôm Ç Çn khu nhà ba tÀng m§i n¢m trên b© Allegheny. ONeill nói: "Chúng ta së có cÖ h¶i làm vic theo kiu mà mi ngÜ©i liên h v§i nhau. ñiu Çó së t¿ do hÖn và dÍ chÎu hÖn." Trong væn phòng m§i, Alcoa không dùng thang máy mà dùng cÀu thang Çi b¶ và nhiu phòng hp bªi vì nhÜ ông ta nói: "Së có nhiu nÖi mà con ngÜ©i g¥p nhau." Nh»ng ngÜ©i làm vic có th g¥p nhau tåi nhiu nÖi, trên cÀu thang, trong nhà bp và cä ª nh»ng trung tâm thông tin. ñiu mà mi ngÜ©i thÃy rõ là trong cách làm vic m§i là nhu cÀu làm vic theo kiu nhóm Çang chi phÓi cu¶c sÓng làm vic cûa các công ty Hoa Kÿ. Các công ty cho r¢ng làm vic theo kiu nhóm së làm cho các công ty có sÙc cånh tranh cao hÖn. Trong th©i Çåi ngày nay, nhu cÀu giäi quyt các vÃn Ç nhanh, làm vic v§i tÓc Ƕ cao khin cho các nhân viên có nhu cÀu làm vic chung v§i nhau, cùng chia xÈ thông tin v§i nhau. Ngày trܧc và cä bây gi©, quyn riêng tÜ là m¶t quyn rÃt quan trng trong Ç©i sÓng ngÜ©i MÏ và cÃu trúc væn phòng cÛng th hin quyn Çó. Tuy vÆy, v§i hܧng Çi cûa væn phòng làm vic m§i, các công ty hy sinh dÀn quyn tÜ riêng cá nhân Ç Çåt hiu quä cao hÖn, hy sinh dÀn cÃu trúc quyn l¿c chiu dc mà m¶t th©i tÒn tåi m¶t cách uy nghi cho lÓi làm vic tÆp th... Mi ngÜ©i có th ngÒi cùng bàn, nhìn th£ng và bàn th£ng v§i nhau, dù là xp v§i nhân viên quèn. Chính vì vÆy, nhu cÀu tåo th cân b¢ng m§i gi»a làm vic cá nhân và làm vic nhóm là cÀn thit. Trong tinh thÀn cân b¢ng m§i này, nim "cave và commons" cÛng là m¶t khái nim, m¶t kiu thit k m§i ÇÀy sÙc thu hút ÇÓi v§i các công ty. Và nhÜ th khái nim væn phòng tÜÖng lai, væn phòng cûa th k 21 Çã ÇÜ®c ÇÎnh hình và phát trin theo th©i gian. Kh¡p nÖi, tØ phÓ Manhattan ª New York cho Çn thung lÛng Silicon Valley, tØ các công ty nhÕ cho các công ty l§n c« IBM, Mobil, Procter & Gamble... Çu ôm Ãp nh»ng kiu væn phòng m§i nhÜ th khi bܧc vào th k 21. NH NG HÐNG ñI MI Væn phòng ngày nay thÆt "uyn chuyn" bªi sÙc chÙa cûa nó không cÓ ÇÎnh. Có khi ngày thÙ Hai có th có t§i 30 nhân viên làm vic, nhÜng vào ngày thÙ Ba không có ngÜ©i nào và ngày thÙ TÜ låi có m¶t nhóm nhÕ hp... Có khi væn phòng v¡ng nhÜ chùa Bà ñanh, có khi nhiu nhân viên Çánh máy m¶t cách yên l¥ng và có khi Òn ào trong các bu°i hp ngay bàn hp l§n gi»a phòng... Loåi væn phòng "linh Ƕng" và "cÖ Ç¶ng" này là n¶i dung thit k cûa væn phòng vào th k 21. Theo Rob White, giám ÇÓc k hoåch, "Çây là giäi pháp tuyt v©i cho nh»ng thÜÖng måi mà nÖi Çó vic làm vic theo nhóm là tÃt cä mi thÙ cÀn thit." Trong hܧng Çi m§i cûa Çiu kin làm vic m§i, khái nim "hoteling" là m¶t khái nim khá Ƕc Çáo. Hoteling là m¶t tØ rút ra tØ ch» hotel (khách sån) và phÜÖng pháp làm vic cÛng nhÜ kiu Ç¥t hay gi» ch khách sån vÆy. Khi nhiu nhân viên phäi làm vic ª ngoài væn phòng, nh© vào máy Çin thoåi cÀm tay và máy Çin toán xách tay, công ty b§t tÓn chi phí nhiu trong vic trä tin thuê væn phòng, tuy th thÌnh thoäng h vÅn phäi trª v væn phòng Ç hp v§i giám ÇÓc hay hp nhóm v§i nhau. Trong trÜ©ng h®p này, h phäi Çin thoåi trܧc cho væn phòng gi» ch trܧc nhÜ Ç¥t trܧc khách sån vÆy, b¢ng không, s¿ nhóm hp bÃt ng© có khi së không có ch trܧc. Tåi væn phòng ª thû Çô Hoa ThÎnh ñÓn cûa công ty k toán Earnest & Young, khi nhân viên gi Ç¥t phòng (hoteling), h bÎ hÕi sÓ thÈ nhân viên và ngày mà h cÀn væn phòng. Và chÌ cÀn 30 giây sau Çó, h ÇÜ®c trä l©i ngay lÆp tÙc r¢ng liu h có ch Ç hp vào ngày gi© Ãy không. Ngày trܧc, s¿ ÇÒ s¶ nguy nga cûa væn phòng tåo nên sÙc månh cûa công ty. Ngày nay và trong tÜÖng lai, xã h¶i së Çi ngÜ®c chiu låi khái nim này. Có khi m¶t công ty c« l§n låi chÌ có m¶t væn phòng thÆt nhÕ bªi Ƕi ngÛ nhân viên cûa h ho¥c Çang làm vic tåi nhà, ho¥c Çang làm vic tåi væn phòng khách hàng, ho¥c Çang ª Çâu Çó trên trái ÇÃt này. Khái nim này së ngày càng ph° bin khi mà trong m¶t cu¶c thæm dò kin gÀn Çây cûa International Facility Management Association, có Çn 83% công ty Çang Ãp û hܧng Çi m§i này. Giäm chi, tæng hiu quä. ñó cÛng là m¶t møc tiêu cûa hܧng Çi m§i này. Nhân viên nào sº døng "hoteling" càng nhiu, h càng không Ç Çn væn phòng và càng Ç Çn khách hàng nhiu hÖn. Cô Deborah A. Lis, 33 tu°i và là m¶t nhà tip thÎ cho hãng IBM tåi Los Angeles, cäm thÃy hoàn toàn thoäi mái trong væn phòng tåi gia cûa cô, trong xe hÖi cûa cô và cä ª væn phòng khách hàng cûa cô. TØ lúc vic hoåt Ƕng cûa cô chuyn sang dång "hoteling" tØ hai næm trܧc, cô cho bit cô ta Çã c¡t th©i gian di chuyn trên xa l¶ Los Angeles xuÓng m¶t nºa. Cô ta dành nhiu th©i gian cho khách hàng, b¡t ÇÀu làm vic s§m hÖn, gi Çin thoåi cho khách hàng tØ Tokyo cho Çn Torrance ª California. Cô ta nói: "Khách hàng cûa tôi sung sܧng." Theo Havard Business Review, không chÌ có cô Deborah A. Lis mà thôi, hin hãng IBM có t§i 20 ngàn nhân viên phøc vø khách hàng và nhân viên thÜÖng måi trên kh¡p nܧc MÏ. H Çang sº døng væn phòng chung v§i ngÜ©i khác. Vic chuyn m¶t l¿c lÜ®ng lao Ƕng l§n sang "hoteling," Çóng cºa væn phòng không sº døng Çúng mÙc và di chuyn væn phòng sang các væn phòng rÈ tin hÖn, IBM tit kim ÇÜ®c tØ tin bÃt Ƕng sän m¶t khÓi tin kh°ng lÒ lên t§i 1.4 tÌ Çô-la m¶t næm. ñÔI LI KT Trong xu hܧng thay ǰi Çó, nh»ng khái nim v væn phòng c° Çin và l thói làm vic c° Çin Çang bÎ thay th b¢ng væn phòng kiu m§i và lÓi làm vic m§i. S¿ chuÄn bÎ cho chúng ta và con cái tinh thÀn và næng l¿c làm vic trong hoàn cänh m§i là m¶t nghï và yêu cÀu sinh tÒn. Bªi, ai cÛng d¿ Çoán r¢ng tÓc Ƕ tin b¶ khoa hc và kÏ thuÆt ÇÜ®c áp døng trong hoåt Ƕng thÜÖng måi và lao Ƕng së tæng tÓc rÃt nhanh trong th k t§i. ![]() |