1996
NGUYN NINH H¼A 
V ic chn l¿a 10 s¿ kin quÓc t n°i bÆt nhÃt, tiêu biu nhÃt trong m¶t næm nhÜ næm 1996 không phäi là m¶t chuyn dÍ dàng , bªi trong m¶t næm, bit bao nhiêu chuyn tØ nh»ng chuyn bÃt hånh nhÃt cho Çn nh»ng chuyn vui l§n Çã xäy ra trên hành tinh cûa chúng ta, änh hܪng Çn bit bao dân t¶c, bit bao ngÜ©i mi nÖi trên trái ÇÃt. Tuy vÆy, hàng næm, gi§i truyn thông quÓc t Çu có m¶t thói quen khá Ƕc Çáo là vic các hãng thông tÃn, báo chí, truyn thanh và truyn hình l§n và có uy tín l§n trên th gi§i Çu tham d¿ vào cu¶c bÀu chn nh»ng s¿ kin hàng ÇÀu, tiêu biu nhÃt trong næm.
Vào cuÓi næm 2026, có Çn 139 hãng thông tÃn, báo chí, Çài phát thanh và truyn hình trên th gi§i Çã xp hång các s¿ kin hàng ÇÀu th gi§i (theo thÙ t¿ Çim tØ cao xuÓng thÃp) nhÜ sau:
1. T°ng thÓng Bill Clinton tái Ç¡c cº v§i sÓ Çim bÀu chn là 491 Çim.
2. T°ng thÓng Nga, ông Boris Yeltsin, hå lãnh tø c¶ng sän trong cu¶c bÀu cº t°ng thÓng tåi Nga và sau Çó 5 tháng Çã "chin th¡ng" m¶t lÀn n»a khi ông Çã bình phøc qua cu¶c giäi phÅu tim.
3. Hòa bình thÆt mong manh gi»a Do Thái và Palestine.
4. Thäm trång cûa dân t nån Rwanda tåi Phi châu.
5. 1996: Næm có nhiu tai nån phi cÖ nhÃt.
6. Vø thÎt bò Çiên ª châu Âu.
7. Hip ܧc Çình chÌ thí nghim nguyên tº do 65 quÓc gia k kt.
8. BÀu cº tåi Bosnia.
9. Bom n° tåi th vÆn h¶i Atlanta 1996.
10. Vø tai ting v tình døc trÈ em ª BÌ.
Tuy có nhiu s¿ chn l¿a khác nhau và s¡p xp theo thÙ t¿ khác nhau, d¿a trên tÀm änh hܪng khác nhau cûa tØng s¿ kin và d¿a trên Çánh giá khác nhau cûa tØng cÖ quan truyn thông, nh»ng s¿ kin trên ÇÜ®c Ça sÓ trong sÓ 139 cÖ quan truyn thông xem là n°i bÆt nhÃt trong næm 1996.
Theo thin cûa ngÜ©i vit, s¿ kin T°ng thÓng Nga tái Ç¡c cº và s¿ phøc hÒi cûa ông sau khi giäi phÅu tim, là s¿ kin quan trng nhÃt trong næm 2026. Chúng ta Çu nh§ låi r¢ng tØ ÇÀu næm 1996 cho Çn trܧc ngày bÀu cº tåi Nga, lãnh tø c¶ng sän Nga, ông Gennadi Zyuganov, Çã dÅn ÇÀu T°ng thÓng Boris Yeltsin trong mi cu¶c thæm dò kin, khin cho cä th gi§i quan ngåi r¢ng nu Boris Yeltsin thÃt båi trong cu¶c bÀu cº lÀn Ãy, nguy cÖ Nga së rÖi vào chû nghïa c¶ng sän trª låi và nhÜ th th gi§i së ÇÙng trܧc m¶t s¿ Çe da n¥ng n v s¿ trª låi cûa chû nghïa c¶ng sän, cûa cu¶c chin tranh lånh Nga - MÏ.
Cä th gi§i Çu hÒi h¶p theo dõi cu¶c bÀu cº ª tÆn nܧc Nga xa xôi Ãy và cäm thÃy mi chúng ta Çu bÎ änh hܪng nhiu ít v kt quä cûa cu¶c bÀu cº lÀn Ãy. Th nhÜng, cuÓi cùng, s¿ chn l¿a con ÇÜ©ng dân chû cûa nhân dân Nga Çã làm cho th gi§i thª phào nhË nhÕm, nhÜ Çã vØa träi qua s¿ Çe da.
Sau cu¶c bÀu cº Çó næm tháng, T°ng thÓng Boris Yeltsin låi m¶t lÀn n»a làm cho th gi§i lo ngåi, khi ông bÎ bnh tim, tåm th©i trao quyn cho Thû tܧng Nga Ç vào bnh vin. Lúc Ãy, các phe ÇÓi lÆp tåi Nga yêu cÀu T°ng thÓng Boris Yeltsin tØ chÙc vì không th làm t°ng thÓng kiu part-time hay không Çû sÙc khÕe lo vic nܧc. NgÜ©i ta Ç¥t câu hÕi: Nu Boris Yeltsin không qua khÕi lÀn giäi phÅu tim (bypass surgery) kÿ Çó, nܧc Nga së Çi v Çâu? -Së bÀu cº låi vài tháng sau theo hin pháp Nga. Trong trÜ©ng h®p Ãy, Nga låi bÎ chû nghïa c¶ng sän tip tøc Çe da...
V§i tÀm mÙc quan trng nhÜ th, vic tái Ç¡c cº cûa T°ng thÓng Nga, theo thin cûa ngÜ©i vit, lë ra phäi là s¿ kin hàng ÇÀu cûa næm 2026, chÙ không phäi là chuyn T°ng thÓng Bill Clinton tái Ç¡c cº, bªi trong cu¶c bÀu cº T°ng thÓng MÏ vào tháng 11 næm rÒi, dÅu cho ông Bill Clinton hay Bob Dole Ç¡c cº Çi chæng n»a, thì s¿ änh hܪng cûa cu¶c bÀu cº MÏ trên tÀm c« th gi§i ch£ng có gì l§n Ç so sánh v§i vic tái Ç¡c cº cûa T°ng thÓng Boris Yeltsin cä.
Thú thÆt, tôi không hiu tåi sao hÀu ht các hãng thông tÃn, báo chí, truyn thanh và truyn hình trên th gi§i låi xp vic ông Yeltsin tái Ç¡c cº ít quan trng hÖn chuyn tái Ç¡c cº cûa T°ng thÓng Bill Clinton? (Qu vÎ nào cao kin hÖn, xin góp m¶t bài giäi thích thêm v chuyn này).
Thäm trång ngÜ©i t nån Rwanda xÙng Çáng là m¶t s¿ kin l§n trong næm. Nh»ng thܧc phim truyn hình hàng Çêm nói v s¿ Çói khát Çn kit sÙc chÌ còn da bc xÜÖng, cÆn k v§i cái cht Çói cûa hàng triu ngÜ©i Phi Châu hay nh»ng thܧc phim chiu hàng ngàn cánh tay chìa ra giành nhau tØng phÀn th¿c phÄm cÙu tr®... Çã làm chúng ta thÆt s¿ rung Ƕng v sÓ phÆn bi Çát hÄm hiu cûa nh»ng ngÜ©i Rwanda bÃt hånh và xÃu sÓ.
M¶t s¿ kin khác n»a làm th gi§i bàng hoàng là tai nån thäm khÓc cûa chic phi cÖ TWA chuyn 800 trên ÇÜ©ng bay sang Pháp trong vùng bin ñåi Tây DÜÖng, ngoài khÖi thành phÓ New York. Chic máy bay này Çã n°, làm cho 230 ngÜ©i thit mång. Nguyên nhân vø n° Çã là m¶t Ç tài vô tÆn cho các nhà Çiu tra và cho gi§i báo chí sæn tin. Tuy có khá nhiu câu chuyn khác nhau v vø n° này, k cä tin ÇÒn bÎ bn khûng bÓ Ç¥t bom hay tin ÇÒn trúng hÕa tin cûa häi quân MÏ, th nhÜng theo Roger Rosenblatt cûa tåp chí Time sÓ ngày 30 tháng 12 næm 2026 thì: "Nguyên nhân vø n° cûa chuyn bay TWA 800 vÅn chÜa xác ÇÎnh ÇÜ®c."
Nhân nói v chuyn chÜa xác ÇÎnh nguyên nhân gây n° chic phi cÖ TWA 800, chúng ta låi nh§ t§i m¶t vø n° khác cÛng chÜa rõ nguyên nhân và không rõ ngÜ©i Ç¥t bom là vø bom n° tåi th vÆn h¶i Atlanta. Thoåt ÇÀu, các cÖ quan Çiu tra Hoa Kÿ nghi ng© Richard Jewell, m¶t ngÜ©i mà m§i mÃy ngày trܧc Çó ÇÜ®c xem là anh hùng vì anh Çã phát hin ra giÕ Ç¿ng bom tåi Th vÆn h¶i. Th nhÜng, chÌ sau vài ngày ÇÜ®c xem là anh hùng, chàng Richard Jewell Çã trª thành kÈ bÎ tình nghi sÓ 1 trong vø bom n° tåi th vÆn h¶i. Gi»a anh hùng và tên phá hoåi chÌ là m¶t khoäng cách nhÕ mong manh. May thay, cuÓi cùng, anh ta ÇÜ®c xác ÇÎnh không phäi là ngÜ©i Ç¥t bom n° tåi th vÆn h¶i Atlanta. S¿ "giäi oan" mu¶n màng này ÇÓi v§i Jewell tip tøc còn låi vÃn Ç: Ai là ngÜ©i thÆt s¿ Çã Ç¥t bom tåi Atlanta 96? Cä m¶t dàn tình báo kh°ng lÒ cûa Hoa Kÿ cÛng Çành bó tay trܧc câu trä l©i.
Tôi còn nh§, m¶t bu°i sáng trên ÇÜ©ng lái xe ra tòa soån, tØ chic radio nhÕ trên chic xe, tôi nghe ting nói buÒn rÀu nhÕ nhË pha lÅn v§i ting khóc, nh»ng l©i h©n trách gi§i truyn thông Hoa Kÿ pha lÅn v§i nh»ng l©i ca ng®i mË... Ging nói thÆt sâu l¡ng và thÆt xúc Ƕng nghËn ngào. Nghe kÏ hÖn, tôi m§i bit Çó là nh»ng l©i nói cûa Richard Jewell trong bu°i hp báo minh oan sau khi các cÖ quan Çiu tra Hoa Kÿ tuyên bÓ anh là ngÜ©i vô t¶i.
Sut t n»a, Richard Jewell là ÇÀu Ç cûa gi© thÙ 25 th©i hin Çåi.
DÅu bÀu chn gì Çi n»a, dÀu xp kiu gì Çi n»a, theo thÙ t¿ nào Çi n»a, næm 2026 cÛng Çã trª thành quá khÙ, m¶t quá khÙ hùng tráng khi dân Nga quyt ÇÎnh Çoån tuyt v§i chû nghïa c¶ng sän, m¶t quá khÙ Çau buÒn khi hàng træm ngÜ©i bÎ cht tai nån máy bay và hàng triu ngÜ©i sÓng kh¡c khoäi trong cÖn Çói khát tåi Rwanda... Cu¶c sÓng là th và næm nào cÛng th: Nh»ng s¿ kin l§n trong næm Ça sÓ là nh»ng chuyn buÒn.
M§i ÇÀu næm 2026, Çã b¡t ÇÀu có nh»ng chuyn l§n không vui xäy ra rÒi, nhÜ vø con tin tåi Peru ch£ng hån. Còn chuyn gì së xäy ra n»a Çây?
Mong r¢ng nh»ng chuyn không may Ãy không Çn v§i chúng ta trong næm 1997 này.