VIET Magazine 604: Welfare: Facing an Important Cross Road
WELFARE
TRНC MT NG‚ Rþ QUAN TRNG...

NGUY•N NINH H¼A

SÓng ª xÙ sª dân chû, viŒc không có quyŠn công dân, không có quyŠn bÀu cº... nhiŠu khi änh hܪng khá månh vào quyŠn l®i cûa mình. NgÜ©i di cÜ dù h®p pháp nhÜng chÜa phäi là công dân Hoa Kÿ không ÇÜ®c quyŠn bÕ phi‰u và cÛng chính vì vÆy mÃt Çi vÛ khí månh më nhÃt (bÀu cº) Nj bäo vŒ quyŠn l®i cûa mình...


LžI MŸ

ChuyŒn c¡t giäm tr® cÃp xã h¶i là "chuyŒn thÜ©ng ngày ª huyŒn" ª nÖi xÙ sª m§i này trong bao næm qua. MÃy næm trܧc, khi tranh cº v§i T°ng thÓng George Bush, Bill Clinton Çã cho r¢ng Çã ljn lúc phäi "chÃm dÙt welfare nhÜ chúng ta tØng bi‰t." Trong suÓt nhiŒm kÿ m¶t và ngay cä ÇÀu nhiŒm kÿ hai cûa T°ng thÓng Bill Clinton, vÃn NJ cæng th£ng gi»a chính quyŠn Clinton và QuÓc H¶i C¶ng Hòa vŠ vÃn NJ welfare và cäi t° welfare cÛng thÜ©ng xäy ra.

GÀn Çây, tình hình cÛng có vÈ gay cÃn hÖn. MÃy tháng nay, m¶t trong nh»ng vÃn NJ gây s¿ chú š månh trong c¶ng ÇÒng là vÃn NJ cäi t° tr® cÃp xã h¶i (welfare reform). VÃn NJ này së có nh»ng änh hܪng månh ljn nhiŠu ngÜ©i, trong Çó có ngÜ©i ViŒt chúng ta, trên nhiŠu lãnh v¿c tØ lãnh v¿c tài chánh, tâm lš, cho ljn kinh t‰ và xã h¶i cûa tØng cá nhân, tØng gia Çình và cä trong c¶ng ÇÒng.

Chính vì s¿ änh hܪng månh và r¶ng kh¡p nhÜ th‰, cho nên ban biên tÆp ViŒt Magazine m§i dùng chû NJ cûa sÓ báo này Nj NJ cÆp vÃn NJ này. Vì sao welfare bÎ cäi t°? Cäi t° së nhÜ th‰ nào? S¿ cäi t° welfare së änh hܪng nh»ng ai và änh hܪng ra sao?... ñó là m¶t vài trong sÓ nhiŠu vÃn NJ mà ngÜ©i vi‰t së bàn ljn trong bài vi‰t nhÕ này.

Vµ SAO CH´NH PHÑ V€ QU–C HI HOA K² C„N CI T˜ WELFARE?

Có nhiŠu nguyên nhân dÅn ljn s¿ cäi t° welfare lÀn này trên kh¡p nܧc MÏ mà dܧi Çây chúng tôi së lÜ®c thuÆt låi m¶t vài nguyên nhân chính mà thôi.

LÝ DO ñ„U TIÊN L€ TµNH TRNG LM DNG WELFARE

Trong chÜÖng trình phÕng vÃn truyŠn hình "Face the Nation" cûa Çài CBS vào tuÀn thÙ hai cûa tháng Hai næm 2026, ông Bill Archer, thu¶c ñäng C¶ng Hòa ti‹u bang Texas, chû tÎch Ñy Ban Ways and Means cûa Hå ViŒn Hoa Kÿ, Çã tuyên bÓ: "NgÜ©i ta ÇÒn r¢ng thÆt là dÍ dàng Nj ljn Hoa Kÿ và thÆt dÍ Ç‹ ÇÜ®c hܪng tr® cÃp. S¿ thÆt vŠ nܧc MÏ không h£n là nhÜ th‰. Và chúng ta ÇÜ®c dân chúng bÀu ra Nj bäo vŒ ngÜ©i Çóng thu‰ tránh khÕi s¿ låm døng nhÜ th‰."

Vào næm rÒi, trܧc khi QuÓc H¶i thông qua viŒc c¡t giäm tr® cÃp xã h¶i thì m¶t t° chÙc bäo thû có tên là Heritage Foundation Çã than phiŠn là nܧc MÏ Çã trª thành "m¶t nÖi vŠ hÜu thÜ®ng hång" (deluxe retirement home) cho ngÜ©i già cä cûa các quÓc gia khác.

Báo The San Jose Mercury News trong sÓ ra ngày 10 tháng 2 trên trang nhÃt cÛng Çã có câu: "ViŒc ngÜ©i di dân låm døng tràn lan quÏ SSI cûa liên bang là lš do chính mà QuÓc H¶i Çã bÕ phi‰u vào næm rÒi Nj loåi bÕ quyŠn l®i cûa ngÜ©i di dân chÜa phäi là công dân Hoa Kÿ. HÀu h‰t viŒc c¡t bÕ Ãy së có hiŒu l¿c vào ngày 22 tháng 8 t§i Çây."

Tuy viŒc c¡t bÕ tr® cÃp SSI hay welfare có th‹ änh hܪng m¶t cách oan u°ng m¶t sÓ ngÜ©i, nhÃt là thi‰u nhi, th‰ nhÜng tình trång låm døng welfare hiŒn nay Çã bÎ xem là quá rõ ràng mà ngay cä nh»ng nhà tranh ÇÃu bäo vŒ welfare cÛng Çành phäi thØa nhÆn.

KHÔNG C¹ QUY“N LC B½ PHIU C¬NG C¹ B NH HПNG PH„N N€O

Nguyên nhân thÙ hai là vào næm rÒi khi mà QuÓc H¶i Hoa Kÿ tìm cách c¡t giäm welfare thì ngÜ©i di dân (h®p pháp) là ÇÓi tÜ®ng ÇÜ®c nh¡m ljn ÇÀu tiên bªi nh»ng ngÜ©i này không có quyŠn bÀu cº, không änh hܪng gì ljn viŒc bÀu cº ÇÓi v§i các Ùng cº viên và hÖn n»a, h† còn thÜ©ng bÎ hi‹u là Çã låm døng welfare.

SÓng ª xÙ sª dân chû, viŒc không có quyŠn công dân, không có quyŠn bÀu cº... nhiŠu khi änh hܪng khá månh vào quyŠn l®i cûa mình. NgÜ©i di cÜ dù h®p pháp nhÜng chÜa phäi là công dân Hoa Kÿ không ÇÜ®c quyŠn bÕ phi‰u và cÛng chính vì vÆy mÃt Çi vÛ khí månh më nhÃt (bÀu cº) Nj bäo vŒ quyŠn l®i cûa mình.

VƒN ñ“ TRÁCH NHIM CÑA NGОI BO L‚NH

M¶t trong nh»ng nguyên nhân quan tr†ng khác là vÃn NJ trách nhiŒm cûa ngÜ©i bäo lãnh ÇÓi v§i ngÜ©i di dân sang Hoa Kÿ. Nh»ng ngÜ©i ûng h¶ cäi t° tr® cÃp xã h¶i Çã ÇÜa ra b¢ng chÙng r¢ng có rÃt nhiŠu ngÜ©i di dân l§n tu°i ÇÜ®c con cái bäo lãnh sang Çây hiŒn vÅn lãnh tr® cÃp xã h¶i cho dù r¢ng hiŒn Çang sÓng v§i con cái rÃt khá giä.

ñI“U BƒT CÔNG

Không ai phû nhÆn r¢ng chuyŒn låm døng welfare, chuyŒn thi‰u trách nhiŒm cûa ngÜ©i bäo lãnh ÇÓi v§i ngÜ©i di dân sang Hoa Kÿ... là không có, th‰ nhÜng vì nh»ng lš do này mà c¡t bÕ tr® cÃp th¿c phÄm (food stamps), SSI ÇÓi v§i tÃt cä m†i ngÜ©i, k‹ cä ngÜ©i rÃt cÀn thi‰t ÇÜ®c tr® cÃp là m¶t ÇiŠu bÃt công.

VŠ vÃn NJ này, hiŒn có s¿ khác biŒt quan Çi‹m giÛa chính quyŠn Bill Clinton và QuÓc H¶i Hoa Kÿ mà chúng tôi së NJ cÆp ª phÀn sau.

DI DÂN, NGОI BO L‚NH, TR CƒP X‚ HI... MT CÂU CHUYN D€I

Theo luÆt di dân, khi ngÜ©i công dân MÏ bäo lãnh thân nhân tØ nܧc ngoài vào Hoa Kÿ, ngÜ©i bäo lãnh phäi cam Çoan r¢ng h† së phäi tài tr® cho nh»ng ngÜ©i di dân Ãy m¶t th©i hån ít ra là ba næm, Nj nh»ng ngÜ©i di dân Ãy khÕi phäi rÖi vào danh sách welfare. Th‰ nhÜng, nhiŠu ngÜ©i bäo lãnh Çã không gi» l©i cam Çoan Ãy.

Tình trång không gi» l©i cam Çoan cûa ngÜ©i bäo lãnh và tình trång låm døng ch‰ Ƕ welfare là khá tràn lan trong nhiŠu s¡c t¶c. Theo nh»ng nghiên cÙu gÀn Çây thì viŒc låm døng khá cao trong các c¶ng ÇÒng dân sÓ Á châu và Liên Xô cÛ.

Santa Clara là m¶t quÆn cûa California, nÖi có rÃt nhiŠu di dân tØ Á châu sinh sÓng, tÜÖng ÇÓi Çi‹n hình cho Hoa Kÿ trong lãnh v¿c bäo lãnh ngÜ©i thân, di dân và welfare. Vào tháng 7 næm 2026, quÆn này Çã th¿c hiŒn m¶t cu¶c "trÃn áp" tình trång låm døng vŠ tiŠn G.A. (general assistance) rÃt có k‰t quä và ÇÜ®c xem là m¶t khuôn mÅu cho cä nܧc vŠ "c¡t giäm tình trång låm døng welfare cûa ngÜ©i di dân mà không c¡t giäm tiŠn tr® cÃp cho nh»ng ngÜ©i m§i ljn nhÜng cÀn thi‰t s¿ giúp Ç«" (SJMN, 10 tháng 2 næm 2026, trang 1A). TiŠn G. A. là tiŠn gì? ñó là m¶t nguÒn tiŠn do quÆn håt cung cÃp hoàn toàn. M‡i tháng, ngÜ©i di dân trong diŒn G.A. së ÇÜ®c vay 285 MÏ kim. SÓ tiŠn G.A. không phäi là cho luôn, không hoàn trä ljn ngÜ©i nhÆn, mà là m¶t s¿ cho vay có trä låi sau này. Lâu nay, nguÒn tiŠn này ÇÜ®c xem là nguÒn welfare thu¶c vào loåi c¿c ch£ng Çã (the welfare program of last resort), th‰ nhÜng giám sát viên Mike Honda và tr® lš cûa ông lúc Ãy là Keith Honda cûa quÆn Santa Clara Çã phát hiŒn r¢ng ngÜ©i di dân m§i ljn Çã låm døng nguÒn tiŠn này. M¶t di dân 19 tu°i ljn Hoa Kÿ tØ tháng 6/2026. M‡i tháng, chàng di dân thanh niên này nhÆn ÇÜ®c 240 MÏ kim. Anh ta dùng m¶t nºa sÓ tiŠn Ãy ÇÜa cho chú thím, ngÜ©i bäo lãnh anh ta, vŠ khoän tiŠn ª tåi gia Çình chú thím. Nh»ng ngÜ©i bäo tr® chàng thanh niên Ãy không giúp gì anh ta cä dù r¢ng h† rÃt giàu nhÜ làm chû cæn nhà 4 phòng và bÃt Ƕng sän khác trÎ giá ljn 900,000 MÏ kim. Sau phát hiŒn Ãy, quÆn Santa Clara Çã phát Ƕng chi‰n dÎch "crack down on abuse" (trÃn áp låm døng) v§i k‰t quä ÇÜ®c xem là rÃt khä quan mà hiŒn nay ÇÜ®c xem là "national model" (mÅu m¿c cho cä nܧc).

Cu¶c "trÃn áp" Çó ÇÜ®c ti‰n hành nhÜ sau:

1. QuÆn håt gºi thÜ Ç‰n nh»ng ngÜ©i nhÆn tr® cÃp mà nh»ng ngÜ©i Çó là nh»ng di dân có bäo lãnh và yêu cÀu h† cung cÃp cho quÆn m¶t bän sao l©i hÙa cûa ngÜ©i bäo lãnh mà trong Çó h† së không trª thành ngÜ©i nhÆn tr® cÃp xã h¶i.

2. Nh»ng ngÜ©i nhÆn tr® cÃp mà không làm theo yêu cÀu trên së bÎ c¡t ngay lÆp tÙc.

3. N‰u cä ngÜ©i bäo lãnh lÅn ngÜ©i nhån tr® cÃp NJu không cung cÃp bän cam Çoan bäo lãnh thì quÆn håt së lÃy giÃy này tØ Sª Di Trú.

4. Nhân viên sª Xã H¶i làm hËn v§i ngÜ©i bäo lãnh Nj giäi thích r¢ng bây gi© là lúc h† trä låi quÆn sÓ tiŠn mÜ®n. QuÆn håt bäo Çäm ngÜ©i bäo lãnh trä tiŠn låi b¢ng cách áp Ç¥t m¶t khoän n® trên các tài sän cûa ngÜ©i bäo lãnh.

5. ñ‹ tránh bÎ m¶t khoän n® trên tài sän, Ça sÓ ngÜ©i bäo lãnh báo cho quÆn håt dØng cÃp tiŠn cho nh»ng di dân mà trܧc Çây ngÜ©i bäo lãnh ÇÒng š bäo tr®.

Sau cu¶c "trÃn áp" này, gÀn nhÜ nh»ng ngÜ©i lãnh G.A. không còn n»a. Vào tháng 2 næm 2026, quÆn Santa Clara có ljn 2, 087 ngÜ©i nhÆn tiŠn G.A., và m‡i næm quÆn này phäi bÕ ra 5 triŒu ngân quÏ, th‰ nhÜng vào tháng 2/2026, sÓ ngÜ©i nhÆn G.A. tåi quÆn này chÌ còn có 8 ngÜ©i mà thôi.

Theo ông Keith Honda, ngÜ©i di dân có ngÜ©i bäo lãnh không bÎ tØ chÓi mÜ®n tiŠn G.A. nhÜng ngÜ©i bäo lãnh h† phäi cùng kš chÎu trách nhiŒm (co-sign) vŠ khoän n® Çó mà sau này ngÜ©i di dân không trä låi thì ngÜ©i bäo lãnh chÎu trách nhiŒm vŠ món n® Ãy.

Ông Keith Honda nói: "Møc tiêu là không phäi tØ chÓi tr® giúp ÇÓi v§i nh»ng ngÜ©i thÆt s¿ có nhu cÀu. Chúng tôi hi‹u r¢ng có th‹ có nh»ng ngÜ©i di dân mà ngÜ©i bäo lãnh mÃt viŒc và không th‹ bäo b†c h†."

Theo ông John Oppenheim, Phó giám ÇÓc cûa CÖ Quan DÎch Vø Xã H¶i (Social Services Agency) cûa quÆn Santa Clara thì "Tôi chÜa bi‰t có ai phäi chÎu Ç¿ng vìk‰t quä cûa nh»ng quy ÇÎnh m§i này."

Qua trÜ©ng h®p cûa quÆn Santa Clara, ngÜ©i ûng h¶ cäi t° welfare lên ti‰ng r¢ng bªi vì hŒ thÓng welfare có quá nhiŠu kë hª và quá dÍ dãi, nên nhiŠu ngÜ©i muÓn låm døng mà thôi và do vÆy cÀn phäi có s¿ cäi t°.

Báo The San Jose Mercury News (ngày 10 tháng 2 næm 2026) Çã trích câu nói cûa Wai-Yen Sit, ngÜ©i Hoa di cÜ tØ HÒng Kông ljn MÏ 23 næm vŠ trܧc, 47 tu°i, hiŒn cÜ ngø tåi thành phÓ San Francisco nhÜ sau: "HŒ thÓng welfare cûa MÏ có quá nhiŠu ch‡ hª. Nh»ng ngÜ©i di dân dùng phi‰u th¿c phÄm mua th¿c phÄm Ç¡t tiŠn. H† dùng tiŠn SSI Nj Çi du lÎch kh¡p th‰ gi§i. ñiŠu Çó thÆt không công b¢ng v§i ngÜ©i lao Ƕng cÀn cù ª Çây."

Không chÌ viŒc mÜ®n tiŠn G.A. bÎ Çem ra "bàn m°" mà cä tiŠn tr® cÃp SSI cÛng bÎ phê phán.

Tåi California, tiŠn SSI còn ÇÜ®c ngân quÏ ti‹u bang tài tr® thêm cho nên m¶t ngÜ©i Ƕc thân không có thu nhÆp nào khác nhÆn ÇÜ®c hàng tháng trung bình m¶t chi phi‰u v§i sÓ tiŠn là 640 MÏ kim. Len Fillippini, tr® lš quän lš cûa Social Security Administration tåi San Jose Çã nói nhÜ th‰. Nh»ng nhà phê bình cho r¢ng chÜÖng trình SSI cûa liên bang mà chÜÖng trình này cÃp hàng tháng tiŠn tr® cÃp cho nh»ng ngÜ©i trên 65 tu°i, bÎ mù lòa hay tÆt nguyŠn... cÛng thÜ©ng bÎ låm døng. Nh»ng ngÜ©i di dân l§n tu°i tØ th‰ gi§i thÙ ba do con cái bäo lãnh sang Hoa Kÿ có th‹ ti‰p tøc nhÆn tiŠn tr® cÃp này n‰u h† khai r¢ng h† sÓng Ƕc lÆp (vŠ tài chánh) v§i con cái. H† còn có th‹ ÇÜ®c phép lãnh tiŠn tr® cÃp SSI ngay cä sÓng cùng nhà v§i con cái.

NH NG PHN ­NG

M¥c dù hŒ thÓng welfare còn có nhiŠu ch‡ hª, m¥c dù tình trång låm døng welfare là m¶t s¿ kiŒn quá rõ ràng, nhÜng không ai phû nhÆn r¢ng nhiŠu ngÜ©i hiŒn nay vÅn còn phäi sÓng nh© vào welfare và welfare v§i h† nhÜ là chi‰c phao cÃp cÙu, ít nhÃt là giai Çoån tåm th©i.

Yolanda Rinaldo, giám ÇÓc dÎch vø xã h¶i cûa quÆn håt Santa Clara, cho bi‰t: "Có nhiŠu ngÜ©i ngoài xã h¶i hoäng s®. Tôi vØa nói chuyŒn v§i ngÜ©i phø n» trong m¶t gi©. Bà ta chÌ khóc bªi vì phi‰u tr® cÃp th¿c phÄm cûa bà s¡p mÃt rÒi."

HiŒn nay tåi California có ljn 200 ngàn ngÜ©i nhÆn tr® cÃp SSI, trong Çó tåi quÆn Santa Clara có ljn 18,000 ngÜ©i. NhiŠu ngÜ©i trong sÓ Çó së mÃt tr® cÃp n‰u ljn ngày 22 tháng 8 t§i chÜa trª thành công dân Hoa Kÿ.

NhÆp tÎch Hoa Kÿ hÖn lúc nào h‰t là m¶t vÃn NJ cÃp bách cûa chúng ta bªi quyŠn công dân Hoa Kÿ không chÌ cho chúng ta khä næng Çi bÀu mà còn là cách bäo vŒ quyŠn l®i cûa mình.

KHÁC BIT GI A QUAN ñI”M CÑA T˜NG TH–NG BILL CLINTON V€ QUAN ñI”M CÑA QU–C HI CNG H¼A

Có m¶t s¿ khác biŒt khá l§n gi»a T°ng thÓng Bill Clinton và QuÓc H¶i C¶ng Hòa do ñäng C¶ng Hòa lãnh Çåo.

LuÆt m§i do QuÓc H¶i thông qua nói r¢ng di dân phäi là công dân Hoa Kÿ ho¥c là Çã làm viŒc tåi Hoa Kÿ ít nhÃt 10 næm m§i ÇÜ®c hܪng hÀu h‰t quyŠn l®i. Theo luÆt này suy ra, n‰u di dân h®p pháp mà chÜa phäi là công dân làm viŒc tåi quÓc gia này 9 næm, Çóng thu‰ h£n hoi và Ƕt nhiên bÎ tàn tÆt không Çi làm ÇÜ®c n»a, ngÜ©i Ãy vÅn không ÇÜ®c nhÆn tr® cÃp SSI. CÛng theo luÆt m§i thì ngÜ©i bäo lãnh di dân phäi chÎu bäo b†c ngÜ©i m§i t§i cho ljn khi ngÜ©i ÇÜ®c bäo lãnh trª thành công dân Hoa Kÿ hay Çã làm viŒc tåi Hoa Kÿ ÇÜ®c 10 næm.

Chính quyŠn Clinton cho r¢ng cho r¢ng làm nhÜ vÆy là sai. Ngay ÇÀu tháng 2.2026, T°ng thÓng Bill Clinton NJ nghÎ sºa låi luÆt welfare Nj cho di dân bÎ tÆt nguyŠn có th‹ nhÆn ÇÜ®c tr® cÃp SSI. T°ng thÓng kêu g†i hãy dành ra m¶t ngân sách 17.9 t› trong ngân khoän tr® cÃp welfare cho m¶t sÓ di dân trong vòng 5 næm. T°ng thÓng Clinton cho r¢ng cÀn phäi bäo Çäm sao cho con cái ngÜ©i di dân không bÎ Çói, có s¿ chæm sóc vŠ y t‰. Ngoài ra, Bill Clinton còn NJ nghÎ trì hoãn viŒc bäi bÕ phi‰u tr® cÃp th¿c phÄm ÇÓi v§i di dân h®p pháp nh¢m giúp cho ngÜ©i m§i ljn có thêm th©i gian Nj trª thành công dân Hoa Kÿ.

Thái Ƕ thÕa hiŒp rÃt nhân Çåo cûa T°ng thÓng Bill Clinton Çang ÇÙng trܧc s¿ chÓng ÇÓi cûa QuÓc H¶i Hoa Kÿ do ñäng C¶ng Hòa chi‰m Ça sÓ.

CON ñОNG KHÁC CHƒM D­T WELFARE NHÐ CHÚNG TA T¯NG BIT: WELFARE TH€NH WORKFARE

TrÜa ngày 18 tháng 2 vØa qua, T°ng thÓng Bill Clinton ljn Riverside Church tåi thành phÓ New York Nj tham d¿ h¶i nghÎ bàn tròn vŠ vÃn NJ welfare reform.

Trong bài diÍn væn hôm Ãy, T°ng thÓng Bill Clinton ÇÜa ra nh»ng con sÓ và š ki‰n thÆt Çáng chú š.

1. Vào ngày 17 tháng 2, H¶i ñÒng CÓ VÃn Kinh T‰ quÓc gia Çã trình m¶t bän phân tích, trong Çó cho bi‰t r¢ng trong 4 næm qua, sÓ ngÜ©i hܪng welfare Çã giäm xuÓng 2.3 triŒu ngÜ©i. ñó là m¶t k› løc vì tØ trܧc ljn nay chÜa bao gi© có m¶t s¿ giäm sút sÓ ngÜ©i hܪng welfare ljn mÙc nhiŠu nhÜ th‰ trong vòng 4 næm. C¶ng theo H¶i ñÒng CÓ VÃn Kinh T‰ quÓc gia thì 1/2 sÓ giäm sút nói trên là do kinh t‰ Çi lên. M¶t con sÓ k› løc khác là cÛng trong th©i gian 4 næm qua, Hoa Kÿ có thêm 11.5 triŒu viŒc làm m§i. Trong 4 næm t§i, Hoa Kÿ cÓ g¡ng ÇÜa thêm 1 triŒu ngÜ©i khác tØ danh sách welfare sang danh sách lÜÖng Çi làm. Và n‰u m‡i gia Çình có tØ 2.5 cho ljn 2.7 ngÜ©i, thì së có thêm khoäng trên 2 triŒu ngÜ©i n»a giã tØ cu¶c sÓng welfare và sÓng b¢ng tiŠn Çi làm.

2. N‰u Hoa Kÿ trong 4 næm t§i tåo ÇÜ®c thêm 11.5 triŒu viŒc làm nhÜ trong 4 næm qua thì chuyŒn chuy‹n sÓ ngÜ©i æn welfare sang Çi làm së Çåt ljn mÙc khä quan nhÜ 4 næm trܧc. ñây là ÇiŠu không ch¡c ch¡n. Tuy th‰, n‰u có s¿ ûng h¶ månh cûa xã h¶i thì ÇiŠu này không quá khó. HiŒn nay, Hoa Kÿ có khoäng 826,000 công ty tÜ nhân mà hÀu h‰t có sÓ công nhân m‡i công ty tØ 20 ngÜ©i trª lên. Hoa Kÿ có khoäng 1.1 triŒu các t° chÙc thiŒn nguyŒn mà rÃt nhiŠu trong sÓ các t° chÙc Ãy Çû nhu cÀu thuê thêm ngÜ©i khác làm viŒc. Hoa Kÿ có 135 ngàn cÖ sª tôn giáo có khoäng 200 tín ÇÒ trª lên. N‰u 50% trong sÓ các t° chÙc Çó thuê thêm 1 ngÜ©i thì nܧc MÏ có th‹ Çåt ÇÜ®c mÙc nhÜ 4 næm qua. NhÜ th‰, viŒc tåo viŒc làm cho ngÜ©i hܪng welfare là viŒc có th‹ làm ÇÜ®c.

ñ‹ khuy‰n khích các hãng, công ty... nhÆn ngÜ©i Çang hܪng welfare, T°ng thÓng Clinton NJ nghÎ QuÓc H¶i thông qua Çåo luÆt tr® cÃp tài chánh qua hình thÙc trØ thu‰ (tax credit) hay qua hình thÙc tài tr® b¢ng tiŠn phi‰u th¿c phÄm. Theo Bill Clinton, công ty nào nhÆn ngÜ©i æn welfare Çi làm thì ÇÜ®c hܪng tax credit là 50% so v§i sÓ lÜÖng lên ljn mÙc 10,000 MÏ kim (hay tax credit tÓi Ça là 5,000 MÏ kim). Ví dø, thành phÓ New York Çang NJ nghÎ së trao toàn b¶ hay m¶t phÀn tiŠn tr® cÃp welfare cho công ty tuy‹n ngÜ©i æn tr® cÃp Çi làm. Công ty có th‹ dùng tiŠn này Nj trä lÜÖng hay Nj huÃn luyŒn ngÜ©i r©i bÕ welfare Nj Çi làm. Nh»ng ngÜ©i nào chÌ hܪng phi‰u th¿c phÄm không thôi, thì ti‹u bang New York së chuy‹n phi‰u th¿c phÄm thành tiŠn m¥t, trao tiŠn m¥t Çó cho công ty chi dùng vào viŒc trä lÜÖng hay huÃn luyŒn ngÜ©i tØ welfare ra Çi làm. Welfare bây gi© là workfare.

Chính tax credit hay nh»ng ûng h¶ tài chánh nhÜ trên tØ chính phû së làm cho các công ty nhìn vào sÓ ngÜ©i æn welfare m¶t cách khác låc quan hÖn.

V€I LžI CU–I

HÀu h‰t ngÜ©i ViŒt tåi Hoa Kÿ chúng ta sÓng nh© vào tr® cÃp ª m¶t giai Çoån nào Çó trong Ç©i. Tr® cÃp xã h¶i góp phÀn cho nhiŠu ngÜ©i chúng ta °n ÇÎnh ÇÜ®c cu¶c sÓng ban ÇÀu nÖi xÙ lå quê ngÜ©i, góp phÀn cho nhiŠu ngÜ©i chúng ta ÇÜ®c Çi h†c và ÇÜ®c thành công nhÜ ngày hôm nay.

Mong sao, nguÒn giúp Ç« vŠ tài chánh Ãy vÅn còn cho nh»ng ngÜ©i ljn sau, Nj ngÜ©i ljn sau có cÖ h¶i vÜÖn lên, Nj khÕi buÒn vì m¥c cäm "trâu chÆm uÓng nܧc Çøc..."

| Issue 604 | VIET Magazine Home Page | Online Subscription |