NGUY•N BO TNG

"Ngày mai Çây Xuân vŠ trên Thiên QuÓc
Non nܧc Chàm vang dÆy ti‰ng hoan ca"
(Ch‰ Lan Viên - ñiêu Tàn)

T háp Bà ÇÜ®c xây trên m¶t ng†n ÇÒi phía tây b¡c thành phÓ Nha Trang, cách thÎ xã 2 kilomét sát quÓc l¶ 1 ngày xÜa là NJn th© cûa ngÜ©i Chàm, nÖi thành kính tôn nghiêm mà dân Chàm trong vùng Phú Khánh phäi quy tø vŠ Çông Çû trong nh»ng ngày lÍ ngày nay là nÖi sùng bái, luôn luôn phäng phÃt m¶t vÈ huyŠn bí linh thiêng, thiŒn nam tín n» (không phân biŒt ngÜ©i ViŒt hay ngÜ©i Chàm) các nÖi trong ngày r¢m và mùng m¶t, tuôn ljn hành hÜÖng, mang theo lÍ vÆt Çèn nhang Nj cúng vái Thiên Y Thánh MÅu cÛng g†i là "ñÙc bà Thiên Y A Na."

Tháp Bà gÒm 4 Tháp khác nhau và xây d¿ng tåi Th‰ k› VII ljn Th‰ k› XII.

CÛng nhÜ tÃt cä các Tháp Chàm khác còn tÒn tåi trên ÇÃt nܧc ta, Tháp Bà Nha Trang ÇÜ®c xây cÃt theo lÓi ki‰n trúc c° xÜa cûa nŠn væn minh Chàm. BÓn tháp NJu ÇÜ®c xây b¢ng gåch nung, không có vôi ª gi»a, ngÜ©i Chàm chÌ ph‰t m¶t l§p "dÀu rái" tÙc là "dÀu lÒng" (Diptérocarpus Chrispulaus L.) do m¶t loåi cây thân to và rÃt cao, hiŒn nay, nh»ng loåi cây này vÅn còn trܧc m¥t PhÓi DÀu, cách thÎ xã Nha Trang 20 kilomét. Khi x‰p gåch nŠn, dÀu rái ÇÜ®c ph‰t lên, (có khi h† dùng cä mÆt ÇÜ©ng thay dÀu rái), ngÜ©i Chàm chÃt cûi thÆt nhiŠu trong và ngoài tháp và ÇÓt lºa cho ljn khi gåch dính liŠn v§i nhau m§i thôi, th‰ mà qua hÖn nghìn næm, cái Tháp Ãy vÅn trÖ gan cùng tu‰ nguyŒt.

Tháp chính tÙc là ñŠn Poh Nagar ti‰ng Chàm "Poh Nagar có nghïa là Bà Chúa m¶t xÙ" xÙ này là xÙ Kaulhara, xÜa kia cûa ngÜ©i Chàm, n¢m vŠ phÜÖng B¡c, cao 23 mét và l§n nhÃt ÇÜ®c xây cÃt vào th‰ k› IX (næm 817 sau công nguyên), do ông Pangha m¶t vÎ thÜ®ng thÜ cûa vua Harivarman I: NÖi Çây ngày xÜa là chánh ÇiŒn cûa Thánh TrÎ Malada, Jenagrâti Pangro låi cho d¿ng m¶t bÙc tÜ®ng Bhagavati, n» thÀn cûa xÙ Kauthara (Phú Khánh) toàn b¢ng Çá.

Trên cºa vào Tháp, có bÙc tÜ©ng chåm thÀn Civa (1) rÃt tinh vi, thÀn có bÓn tay chân, chân phäi Çåp lên ÇÀu con thú Nandin vØa nhäy múa ginta hai nhåc công Çang th°i sáo "sanarai."

Trong tháp là m¶t phòng l§n hình chuông úp, thành tÜ©ng cao chót vót ljn tÆn nóc, chÌ có m¶t lÓi cºa vào duy nhÃt. Ÿ ba phía, du khách chú š ljn 3 vòm ti‰p nhÆn phÄm vÆt cûa ngÜ©i hành hÜÖng. Chính gi»a ÇiŒn th©i, không khí l© m© Çøc vì thi‰u ánh sáng ho¥c do nh»ng làn khói luôn luôn tÕa tØ các ÇÌnh trÀm, du khách së thÃy bàn th© b¢ng Çá cÄm thåch, trên Çó có tÜ®ng n» thÀn Kauthara. Qua dáng vÈ cûa Poh Nagar Thánh MÅu, chúng ta có th‹ hình dung ÇÜ®c thÀn Bhagavati (ThÀn ban phܧc), m¶t trong nh»ng bi‰n dång cûa thÀn Umâ tÙc là Cakti cûa thÀn Civa ho¥c nói cách khác "bi‰n th‹ n» dång" cûa thÀn Civa.

Gi»a khói hÜÖng nghi ngút, v§i vÈ mÏ lŒ cûa ÇÒ n» trang l¶ng lÅy, tÜ®ng Çá. Thiên Y Thánh MÅu Kauthara, Ƕi mÛ hình hoa sen Çang xòe nª, óng ánh nh»ng håt trân châu, xung quanh có g¡n lông công r¿c r« nhÜ xà cØ. Nhìn t°ng quát, du khách phäi nhÆn r¢ng tÃt cä nh»ng vÈ ÇËp Ãy là cu¶c thi thÓ tài næng và lòng tin tܪng mãnh liŒt cûa dân t¶c Chàm.

Thánh mÅu ngÒi x‰p b¢ng tròn, có tÃt cä 10 cánh tay (2). Hai cánh tay trên du‡i th£ng, bàn tay Ç¥t trên ÇÀu gÓi. Lòng bàn tay ngºa lên tr©i nhÜ Çang ban bÓ m¶t vÆt gì, dáng ÇiŒu tØ bi và thanh thän.

Tám tay phø cÀm nh»ng vÆt tÜ®ng trÜng nhÜ: Çoän Çao, dïa có cán, mÛi tên, ngà voi, cái dùi trÓng, vÕ mÛi giáo và cái ná.

Thánh n» m¥c "xà rông," Ƕi mÛ "mukata," t¿a lÜng trên m¶t cái d¿a kh¡c hÒi væn tua tûa, giÓng miŒng con quái vÆt.

Sº chép r¢ng næm 917, Thiên Hoàng Indravaraman III sai Çúc m¶t "kim tÜ®ng" (3) (mukhalinga) cho Bhagavati.

Næm 965, Java Indravarman I cho d¿ng m¶t tÜ®ng Umâ, n» dång cûa thÀn Civa mà ngày nay du khách còn thÃy Nj thay cho Kim tÜ®ng.

Tháp Trung ÐÖng cÛng g†i là ñiŒn chánh ÇÜ®c xây hÒi th‰ k› XII, nÖi Tháp Çã bÎ hûy hoåi do s¿ xâm læng cûa ngÜ©i Mã Lai næm 774 và Çã ÇÜ®c trùng tu næm 784 do vua Satya Varman.

Tháp phía Nam xây dܧi th©i Vua Hari Varman I (th‰ k› IX) cÛng nhÜ Tháp TÄy Bäo và Tháp phía Tây (nay chÌ còn v‰t tích).

Ngày nay, phía sau tháp, du khách thÃy nhiŠu ÇÓng gåch còn låi cûa nh»ng tháp cÛ Çã Çiêu tàn và m¶t tÃm bia l§n b¢ng ch» Hán do (4) ThÜ®ng thÜ b¶ lŒ triŠu vua T¿ ñÙc phøng soån, ngày 20 tháng 5, T¿ ñÙc næm thÙ 9 (2026) bia dô ông NguyÍn Qušnh, Thông chánh phi sÙ ÇiŠu lãnh Khánh hòa bÓ chánh d¿ng.

Bia này ghi låi s¿ tích ly kÿ cûa Poh Nagar "Bà Chúa m¶t xÙ" mà ngÜ©i ViŒt quen g†i là Thiên Y Thánh MÅu ho¥c "ñÙc Bà thiên Y A Na" nhÜ sau:

TØ ngàn xÜa, m¶t ngày xa xôi l¡m, vì lÎch sº không có ghi chép rõ là ngày nào, tåi làng ñåi An, thu¶c tÌnh Phú Khánh ngày nay, Thiên Y Thánh MÅu giáng trÀn tåi núi Chúa. Núi n¢m k‰ cÆn núi Cù Huynh, phía ñông giáp bi‹n cä. Vùng này hoa nª bÓn mùa, trái ng†t quanh næm, Çúng là m¶t cänh thiên tiên nÖi hå gi§i.

Gi»a cänh thanh bình an låc Ãy, có c¥p v® chÒng không con, sÓng hiu quånh trong m¶t mái tranh tåi ven rØng. V® chÒng ông lão chuyên trÒng dÜa (5) Nj sÓng Ƕ nhÆt.

M¶t viŒc hai ông bà rÃt Nj š, khi dÜa chín, thÜ©ng hay bÎ mÃt tr¶m, v® chÒng ông lão quy‰t tâm rình b¡t cho b¢ng ÇÜ®c ÇÙa tr¶m dÜa.

M¶t Çêm, dܧi ánh træng thanh sau nhiŠu ngày rình rÆp, v® chÒng ông lão b¡t quä tang m¶t cô bé Çã hái cÀm trên tay m¶t quä dÜa.

BÎ cÆt vÃn, cô bé cho bi‰t mình sÓng côi cút låc loài tåi vùng này. ThÃy diŒn måo dÍ thÜÖng, thay vì phäi trØng phåt, v® chÒng ông lão Çem vŠ nuôi dÜ«ng, nâng niu nhÜ con ru¶i. Cô bé Ãy chính là "ThiŒn Y tiên n» hóa thân."

M¶t ngày, làng ñåi An bÎ nܧc løt. Cänh vÆt quanh vùng bao phû mÀu nܧc tr¡ng xóa. ThiŒn Y buÒn bã ngÒi nhìn cänh rØng núi äm Çåm, ngÆm ngùi nh§ cänh cÛ ngÜ©i xÜa trên tiên gi§i. ñ‹ khuây khÕa s¿ nh§ nhung, Thiên Y Çã hái hoa quä và lÜ®m Çá làm m¶t cänh giä sÖn (non b¶) Nj ng¡m.

B¿c mình vì nån hÒng thûy, ông lão sinh ra cau có, låi thÃy ThiŒn Y cÙ suÓt ngày Çùa nghÎch hÒn nhiên, nên quª m¡ng n¥ng l©i. HÓi hÆn vì Çã làm buÒn lòng dÜ«ng phø và m¶t phút thi‰u suy nghï, ThiŒn Y bi‰n mình vào m¶t khúc trÀm Çang bÎ nܧc cuÓn Nj trôi giåt ljn m¶t nÖi vô ÇÎnh.

Sau nhiŠu ngày lênh Çênh trên m¥t bi‹n, khúc trÀm trôi táp vào b© B¡c Häi thu¶c ÇÎa phÆn Trung QuÓc.

Dân chúng tåi b© bi‹n thÃy khúc g‡ trÀm, m§i xúm nhau låi khiêng vŠ dùng, nhÜng có Çông Çäo mÃy không tài nào xê dÎch n°i khúc g‡ ÇØng nói ljn chuyŒn khiêng Çi. Cho là m¶t chuyŒn kÿ lå, dân chúng trong làng xôn xao bàn tán và tin này thÃp ljn tÆn Kinh ñô. Th©i kÿ Ãy, Hoàng lj Trung QuÓc chÌ sinh có m¶t ñông Cung Thái Tº diŒn måo khôi ngô, tu°i Çã hai mÜÖi vÅn chÜa ch†n ÇÜ®c ngÜ©i bån træm næm vØa š. Chàng chu du kh¡p nܧc, nhÜng không có m¶t thi‰u n» nào có diÍm phúc ÇÜ®c chàng Nj m¡t ljn.

Tin vŠ khúc g‡ lå lùng ljn tai thái tº, cho là m¶t s¿ lå, chàng xin phép mË cha ljn tÆn nÖi quan sát và khi ljn nÖi, chàng Çã chÙng ki‰n trܧc m¡t cänh ngÜ©i Çông nghËt quanh khúc g‡ nhÜng dù cÓ g¡ng ljn bao nhiêu cÛng không th‹ lay chuy‹n n°i.

TÙc giÆn, Thái Tº ra lŒnh cho m†i ngÜ©i ÇÙng ra xa Nj chàng xem khúc g‡ th‰ nào mà có sÙc n¥ng dÎ thÜ©ng nhÜ th‰.

Kÿ diŒu và lå lùng thay, khi chàng luÒn hai tay qua khúc trÀm Nj nhÃc lên, thì chàng låi ÇÜa ÇÜ®c b°ng lên cao m¶t cách rÃt nhË nhàng. Thái Tº cho r¢ng khúc trÀm có nhiŠu phép lå nên chàng ra lŒnh chª vŠ Kinh rÒi ch†n m¶t nÖi thanh khi‰t trong Hoàng Cung Nj cÃt gi» tº t‰.

Có m¶t Çêm, tr¢n tr†c mãi không ngû ÇÜ®c, Thái Tº ÇÎnh ljn thÜ phòng Nj xem sách. Bܧc nhË qua vÜ©n ThÜ®ng Uy‹n, chàng rÃt kinh ngåc thÃy m¶t bóng giai nhân c¿c kÿ diÍm lŒ Çang räo bܧc gi»a muôn hoa dܧi ánh træng khi m© khi tÕ. Nghe ti‰ng Ƕng, bóng Ãy v¶i vàng chåy thoát vŠ phía Hoàng Cung rÒi bi‰n mÃt. ViŒc xäy ra quá Ƕt ng¶t và mau lË, Thái Tº rÃt LJi ngåc nhiên vì nÖi Çây không có cung tÀn sao có bóng giai nhân thÃp thoáng?

Sau nhiŠu Çêm cÓ tâm rình rÆp, m¶t Çêm n† Thái Tº chøp ÇÜ®c giai nhân trܧc khi nàng s¡p thu hình bi‰n vào khúc trÀm.

ThiŒn Y k‹ låi ti‹u sº cûa mình cho Thái Tº nghe và yêu cÀu ÇÜ®c s¿ che chª cûa chàng. Khi g¥p ThiŒn Y cho là duyên tiŠn ÇÎnh, chàng say nhan s¡c yêu kiŠu cûa ThiŒn Y nên Çánh båo xin y‰t ki‰n vua cha tâu låi s¿ tình, xin vua cha chÃp thuÆn cu¶c hôn nhân v§i ThiŒn Y Tiên N».

Vì thÜÖng con, nhà vua cho m¶t thÀy tܧng sÓ giÕi nhÃt Trung QuÓc Nj xem thuÆn l®i hay bÃt thuÆn vŠ cu¶c hôn nhân cûa con mình và ThiŒn Y. Sau khi Çoán sÓ, thÀy tܧng ti‰t l¶ cho vua bi‰t ThiŒn Y vÓn là tiên n» giáng trÀn và Thái Tº ÇÜ®c k‰t hôn v§i nàng là m¶t ÇiŠm lành cho Trung QuÓc.

Th‰ là hôn lÍ ÇÜ®c cº hành theo nghi lÍ cûa hoàng gia. Toàn th‹ dân chúng Trung QuÓc hân hoan æn mØng khi ti‰p nhÆn ÇÜ®c tin lành này.

Sau mÃy næm phÓi h®p v§i Thái Tº, Thiên Y sinh hå ÇÜ®c m¶t con trai tên là Tri và m¶t gái tên là Quš.

ñang sÓng trong cu¶c Ç©i nhung løa trong cung vàng ÇiŒn ng†c, nhÜng m¶t ngày, Thiên Y chånh lòng nh§ ljn cÓ hÜÖng, làng ñåi An nÖi dÜ«ng phø và dÜ«ng mÅu Çang sÓng khô héo trong nh»ng ngày tàn. Vì quá nh§ thÜÖng, Thiên Y quy‰t trª vŠ quê cÛ nên cùng hai con bi‰n mình vào khúc trÀm vÜ®t ra bi‹n và nÜÖng theo ÇÜ©ng cÛ trª vŠ làng ñåi Ai.

VŠ ljn nÖi thì than ôi! cha mË già Çã khuÃt bóng. Lòng hi‰u thäo dâng trào, Thiên Y sºa sang låi mái tranh Çã søp Ç° và d¿ng m¶t ngôi chùa, Nj ngày ngày hÜÖng khói dÜ«ng phø và dÜ«ng mÅu.

TØ khi trª låi làng cÛ ñåi An, Thiên Y giúp ích rÃt nhiŠu dân chúng trong vùng ÇÜ®c m†i ngÜ©i quš m‰n. Thiên Y t¿ tay tåc lÃy tÜ®ng cûa mình rÒi Çem Ç¥t lên chót núi và trong m¶t bu°i sang tinh sÜÖng, Thiên Y l¥ng lë r©i bÕ dân chúng thân yêu làng ñåi An cùng hai con trª vŠ Tiên Gi§i.

TØ ngày v® cùng hai con b‡ng nhiên bÕ Çi b¥t vô âm tín. Thái Tº vô cùng buÒn bã. ´t lâu sau, vua cha bæng hà, Thái tº phäi lên ngôi trÎ vì Trung QuÓc.

S¡p Ç¥t xong viŒc triŠu chính. Tân Quân m§i nghï ljn viŒc Çi tìm v® con. Nh§ låi nh»ng gi© phút hånh phúc sÓng bên nhau, Thiên Y thÜ©ng nh¡c nhª ljn quê hÜÖng cûa nàng, làng ñåi An thu¶c nܧc thiên Thành, nÖi phong cänh xinh tÜÖi, hoa trái bÓn mùa nª r¶, ông ra lŒnh chuÄn bÎ m¶t Ƕi chi‰n thuyŠn hùng hÆu h¶ tÓng, vÜ®t trùng dÜÖng, nh¡m hܧng Chiêm Thành.

Khi chi‰n thuyŠn cûa Trung QuÓc ljn häi phÆn Chiêm Thành nhà vua sai sÙ giä vào g¥p vua Chiêm Thành bày š ÇÎnh Çi tìm v® con cûa mình hiŒn cÜ ngø tåi làng ñåi An.

NhÜng vô ích vì Thiên Y và hai con không còn ª tåi làng ñåi An n»a.

Vua Trung QuÓc bÎ thÃt v†ng và tình nghi dân chúng Chiêm Thành cÓ tình dÃu Thiên Y nên m§i gºi m¶t tÓi hÆu thÜ Çåi š nói trong ba ngày dân chúng Chiêm Thành phäi Çem n¶p Thiên Y và hai con cûa nàng. Quá hån, ông së ra lŒnh cho quân Trung QuÓc Ç° b¶ tàn sát kh¡p vùng ñåi An.

PhÅn uÃt vì thái Ƕ Çe d†a cûa Trung QuÓc, toàn th‹ dân Chiêm ráo ri‰t chuÄn bÎ m¶t cu¶c chÓng xâm læng, quy‰t liŠu ch‰t, không cho quân Tàu Ç° b¶.

Ngày thÙ ba Çã ljn. BÀu tr©i äm Çåm thê lÜÖng bao phû quang cänh vùng ñåi An nhÜ báo hiŒu m¶t cu¶c tàn sát rùng r®n s¡p khai diÍn.

Ng¿ trên thuyŠn rÒng, vua Trung QuÓc vì nóng lòng muÓng g¥p m¥t v® con và cæm giÆn quan quân Chiêm ngåo mån, ông ra lŒnh cho toàn quân Ç° b¶.

Th‰ là, gi»a ti‰ng trÓng giøc quân và ti‰ng hò hét vang dÆy náo Ƕng m¶t vùng bi‹n cä, Çoàn chi‰n thuyŠn Trung QuÓc tua tûa khí gi§i, hùng h° lܧt vào b©.

VØa lúc quân Ƕi hai bên s¡p lâm chi‰n thình lình Thiên Y cùng hai con hiŒn xuÓng, ÇÙng trên ÇÌnh núi Chúa, cÓ g¡ng ngæn cän cu¶c binh Çao. NhÜng m¶t khi ba quân Çã say máu chi‰n ÇÃu thì nh»ng l©i kêu g†i hòa bình cûa Thiên Y dù có tha thi‰t ljn mÃy, cÛng ch£ng ai quan tâm ljn.

ñ‹ tránh m¶t cu¶c chi‰n tranh tàn khÓc. B¢ng phép màu, Thiên Y làm sóng gió n°i ba Çào, cÓ tình gây trª ngåi cho Çoàn chi‰n thuyŠn Trung QuÓc không Ç° b¶ ÇÜ®c. Không ng© sÙc månh cûa sóng to gió l§n làm chi‰n thuyŠn va chåm phäi nhau nên Çã có m¶t sÓ l§n v« tan, chìm sâu dܧi Çáy bi‹n.

BuÒn vì n‡i v® con thÃt låc chÜa tìm ra ÇÜ®c, låi dÒn dÆp thâm cänh thiên tai gây thÃt båi, vua Trung QuÓc gieo mình xuÓng giòng nܧc, mang theo mÓi hÆn tình không bao gi© tan xuÓng tuyŠn Çài.

Bàng hoàng vì Çã trót l« tay gây thäm h†a cho chÒng, Thiên Y chÌ còn ÇÙng trÖ nhÜ hòn Çá, nghËn ngào nhìn theo Çoàn chi‰n thuyŠn xô xát còn xót låi Çang hoäng hÓt tìm ÇÜ©ng tÄu thoát.

Trܧc cái ch‰t cûa vua cha, ÇÙa con trai duy nhÃt cûa Thiên Y buÒn rÀu l¥ng lë ra Çi ljn m¶t vùng rØng núi âm u rÒi sau quy tÎch tåi Çó.

PhÀn Thiên Y và ngÜ©i con gái lÜu låi ñåi An và m‡i bu°i chiŠu tà, dân chúng làng ñåi An thÜ©ng thÃy bóng nàng và con ÇÙng trên chót núi cao, ngó ra bi‹n Nj mong tìm låi hình bóng ngÜ©i xÜa. NhÜng m¥t bŠ ph£ng l¥ng chÌ còn lÜu låi nh»ng c¶t buÒm và mänh thuyŠn bÎ Ç¡m. M¶t th©i gian sau, Thiên Y và con gái NJu quy thiên tåi nÖi Ãy.

HiŒn nay, du khách có dÎp Çi ngang qua cÀu Xóm Bóng Nj vi‰ng Tháp Bà, së thÃy gi»a giòng sông lô nhô nhiŠu khÓi Çá tܪng tÜ®ng nhÜ nh»ng ÇÌnh c¶t buÒm và mÛi thuyŠn. Trên nh»ng khÓi Çá, có kh¡c nhiŠu ch» Chàm, và gÀn ÇÃy, có m¶t ngôi Chùa nhÕ, hÜÖng khói quanh næm. ñó là Hòn Ch», nÖi vÎ Thiên Tº Trung QuÓc và ba quân bÎ trÆn cuÒng phong cûa Thiên Y, Çã vùi mình dܧi b‹ sâu. Nh»ng c¶t buÒm và mÛi thuyŠn còn nhô trên m¥t bi‹n lâu ngày bi‰n thành Çá lÜu låi di tích ljn ngày nay.

TØ ngày Thiên Y và con quy thiên thì ngoài Hòn Y‰n thÜ©ng xäy ra nhiŠu phép lå. Dân chúng trong vùng thành tâm cÀu khÄn NJu ÇÜ®c Ùng nghiŒm.

ñ‹ tÕ lòng sùng bái Thiên Y Çã có công cÙu nܧc (nhÜng có bi‰t Çâu Nàng ôm hÆn suÓt Ç©i vì Çã vô tình gi‰t håi chÒng nàng), Chiêm VÜÖng cho xây cÃt NJn th© và cº ngÜ©i phøng s¿ khói hÜÖng.

TÜÖng truyŠn r¢ng ngày xÜa, vào dÎp ngày vía cûa Thiên Y m‡i næm, cây cÓi trong vÜ©n quanh Tháp Bà NJu sinh trái ng†t. Dân chúng kh¡p nÖi Ç° vŠ hành hÜÖng rÃt Çông Çäo. Cä ljn cÀm thú trong vùng cÛng qui tø xung quanh Tháp dÜ©ng nhÜ triŠu bái vÎ linh thÀn.

ViŒt sº chép: Khi vua Gia Long (1802-2026) b¡t NJu lên ngôi Çã phong t¥ng Thiên Y tܧc hiŒu: "HÒng NhÖn Ph° T‰ Linh. Ðng ThÜÖng ñ£ng ThÀn" (nghïa là m¶t vÎ thÀn cao cä, xá t¶i, ban Ön huyŠn bí linh diŒu và ÇÜ®c m†i ngÜ©i tôn tr†ng). Nhà vua cho m¶ 3 ngÜ©i trong dân vùng Cù Lao Nj làm thû tØ, ngày ljn quét tܧc khói hÜÖng trong NJn. Làng Cù Lao nay vÅn còn, dân cÜ trú mÆt, càng ngày càng phát Çåt ª cºa bi‹n sông Cái trܧc m¥t ÇiŒn Poh Nagar.

HuyŠn thoåi trên chÌ là viŒc sÜu tÆp nh»ng k› niŒm tܪng tÜ®ng vŠ thÀn thoåi Çåo Bà La Môn, chung quanh n» thÀn UMA, thêm vào Çó, viŒc xâm nhÆp cûa chi‰n thuyŠn Mã Lai næm 774. ñ‰n khi ngÜ©i ViŒt Nam ljn, thiŒn nam tín n» m¶ Çåo, v§i óc tܪng tÜ®ng cûa ngÜ©i phÜÖng B¡c, tåo nh»ng mÄu chuyŒn tiên cách thÃm nhuÀn cûa Çåo Lào.